Kimya
Maddelerin yapısı, özellikleri ve dönüşümlerini inceleyen temel bilim dalı
Kimya Farkları
Bir atomun, bağ elektronlarını kendine çekme gücüdür; periyodik tabloda sağa ve yukarı gidildikçe artar, flor en yüksek değere sahiptir. İLE Bir atomun elektron verme, yani bağ elektronlarını bırakma eğilimidir; sola ve aşağı gidildikçe artar, metaller bu davranışı gösterir. İkisi zıt eğilimlerdir; aralarındaki fark büyükse bağ iyonik, küçükse kovalent olur.
İki orbitalin, bağ ekseni boyunca uç uca örtüşmesiyle kurulan bağdır; güçlüdür, eksen çevresinde dönmeye izin verir ve her bağın ilki bu türdendir. İLE Orbitallerin, bağ ekseninin üstünde ve altında yan yana örtüşmesiyle kurulan bağdır; daha zayıftır, dönmeyi engeller ve çift ya da üçlü bağların fazladan bağlarını oluşturur.
Bir s ve üç p orbitalinin karışmasıyla oluşan, dört eşdeğer orbitaldir; dörtyüzlü (109,5°) geometri verir, yalnızca tekli bağ taşır (metan). İLE Bir s ve iki p orbitalinin karışmasıyla oluşan üç orbitaldir; düzlemsel üçgen (120°) geometri verir ve karışıma girmeyen bir p orbitali π bağını kurar (eten). İlkinde tekli, ikincisinde çift bağ bulunur.
Metal iyonunun, ligand parçalarını kendi çevresinde doğru biçimde dizip halkanın kapanmasını yönlendirdiği sentezdir; verim çok yükselir. İLE Halkanın, metal olmadan, parçaların kendiliğinden buluşmasıyla kurulmasıdır; verim düşüktür çünkü parçalar birbirini bulmakta zorlanır. İlkinde metal kalıp görevi görür.
Bir faz geçişinde buhar basıncının sıcaklıkla nasıl değiştiğini, buharlaşma entalpisinden yola çıkarak veren kuramsal denklemdir. İLE Aynı bağımlılığı, üç deneysel katsayıyla çok daha doğru veren ampirik denklemdir. İlki kuramsal ve yaklaşık, ikincisi deneysel ve kesindir.
Moleküllerin farklı düzenleme biçimleri.
Bir alkenin, platine pi elektronlarıyla yandan bağlandığı ilk organometalik bileşiktir; bağ, hem verme hem geri bağlanma içerir. İLE Ligandların metale, elektron çifti vererek uçtan sigma bağıyla bağlandığı klasik Werner tipi komplekstir. İlkinde pi bulutu, ikincisinde yalın elektron çifti bağlanır.
Küçük, yükü yüksek ve az polarize olan tanecikleri sert, büyük ve kolay polarize olanları yumuşak diye sınıflayan yaklaşımdır. İLE Sert asitlerin sert bazlarla, yumuşak asitlerin yumuşak bazlarla daha kararlı bağ kurduğunu söyleyen ilkedir. İlki sınıflandırma ölçütü, ikincisi ondan çıkan eşleşme kuralıdır.
Bir kimyasal tepkimenin kendisinin ışık üretmesidir; kimyasal çubuklar böyle parlar. İLE Aynı ışık üretiminin, canlıda ve enzim (lusiferaz) katalizinde gerçekleşmesidir; ateşböceği böyle parlar. İkincisi, ilkinin canlıdaki, enzimle denetlenen biçimidir.
Gaz davranışı modelleri.
Element tayini spektroskopi yöntemleri.
Yalnızca çözünen tanecik sayısına bağlı olan özelliktir; taneciğin kimliği önemsizdir. İLE Maddenin yapısına ve kimliğine bağlı olan, hangi maddeyle nasıl tepkiyeceğini belirleyen özelliktir. İlki sayıya, ikincisi kimliğe bakar.
Boyutu, elektronların hapsolacağı kadar küçük olan yarıiletken kristaldir; boyut değişince yaydığı renk değişir. İLE Nanometre boyutundaki taneciğin genel adıdır; her malzemeden olabilir ve boyutla renk değiştirme özelliği taşımaz. İkincisi genel sınıf, ilki kuantum etkili özel türüdür.
Küçük ve basit parçaların hedefe zayıf ama verimli bağlanmasından başlayıp, onları büyüterek ilaç kuran yaklaşımdır. İLE Hedef proteinin üç boyutlu yapısını bilip, ona tam oturacak molekülü tasarlama yaklaşımıdır. İlki küçükten büyüğe, ikincisi yapıdan moleküle gider.
Elektroanalitik kimya elektriksel özelliklerle analiz yaparken İLE spektroanalitik kimya elektromanyetik spektrum kullanır
Ayırma ve analiz yöntemleri.
Boran kafeslerinin biçimini, iskeleti tutan elektron çifti sayısına göre öngören kurallardır; kafesin kapalı mı açık mı olacağını söyler. İLE Farklı görünen parçaların (bir metal parçası ile bir organik parçanın), aynı sayıda ve simetride sınır orbitali taşıyorsa benzer davranacağını söyleyen benzetimdir. İlki kafes yapısını sayar, ikincisi ayrı dünyalar arasında köprü kurar.
Hasar oluştuğunda, dış müdahale olmadan çatlağı kendi kendine onarabilen polimerdir. İLE Bir uyaranla, önceden belirlenmiş özgün biçimine geri dönebilen polimerdir. İlki hasarı, ikincisi biçimi geri kazanır.
İki metal atomunun doğrudan birbirine bağlanmasıdır; dörtlü bağ bile olabilir, metal kümelerinin temelidir. İLE İki metali, arada duran bir ligand üzerinden dolaylı olarak bağlayan yapıdır. İlkinde metaller doğrudan, ikincisinde bir aracı üzerinden bağlanır.
Ligand atomlarının kapalı bir halka üzerinde dizildiği yapıdır (taç eter, porfirin); metali halka içine aldığından çok kararlı bağlanır. İLE Aynı verici atomların açık bir zincirde dizildiği yapıdır; daha esnektir ama daha az kararlı bağlanır. Halkanın kapalı olması, kararlılığı belirgin biçimde artırır (makrosiklik etki).
