Kimya
Maddelerin yapısı, özellikleri ve dönüşümlerini inceleyen temel bilim dalı
Kimya Farkları
Taneciklerin, yüzey yükünün kurduğu itmeyle birbirinden uzak tutulmasıdır; ucuzdur ama tuz eklenince perdelenip çöker. İLE Taneciklerin yüzeyine bağlı polimer zincirlerinin, sıkışıp birbirini itmesiyle sağlanan kararlılıktır; tuzdan etkilenmez, bu yüzden daha dayanıklıdır.
C-C bağ oluşturma yöntemleri.
Tek parça, gözenekli bir yapıdan oluşan kromatografi kolonudur; basınç düşüşü azdır, bu yüzden hızlı akış sağlanır. İLE Tek tek doldurulmuş taneciklerden oluşan olağan kolondur; ayırma gücü yüksektir ama basınç düşüşü fazladır.
Yaklaşık 6,02×10²³ taneciği bir arada saymaya yarayan madde miktarı birimidir; bir sayma birimidir. İLE Bir molekülün, kendisini oluşturan atomların kütlelerinin toplamıdır; bir gram cinsinden ağırlıktır. İlki kaç tane, ikincisi ne kadar ağır sorusunu yanıtlar; bir molün gram cinsinden kütlesi ikinciye eşittir.
Bir enzimin, yalnızca protein olan ve tek başına çalışamayan kısmıdır. İLE Bu protein kısmının, kendisine gereken yardımcı bileşenle (kofaktör) birleşmiş, çalışır durumdaki tam hâlidir. İkincisi, ilkine yardımcı eklendiğinde ortaya çıkar.
Dolaşık polimer zincirlerinin, komşularının kurduğu sanal bir tüp içinde yılan gibi süzülerek hareket ettiğini söyleyen modeldir; uzun ve dolaşık zincirlere uyar. İLE Zincirin, dolaşma olmadan, boncuk-yay olarak serbest devindiğini varsayan modeldir; kısa zincirlere uyar. İlki dolaşık, ikincisi dolaşıksız rejimi betimler.
İki yüzü farklı kimyasal özellik taşıyan tanecikdir; bir yüzü suyu, öteki yüzü yağı sever, bu yüzden arayüzde kendiliğinden dizilir. İLE Her yeri aynı özellikte olan sıradan tanecikdir. İlki yönlüdür ve arayüz tutar, ikincisi yönsüzdür.
Tepkimenin, enzim ya da hücre kullanılarak yürütülmesidir; ılıman koşullarda çalışır ve olağanüstü seçicidir. İLE Tepkimenin, sentetik kimyasal katalizörle yürütülmesidir; koşullara dayanıklıdır ve kapsamı geniştir.
İlaç etken maddelerinin tasarımı, sentezi ve üretimiyle uğraşan alandır; kesin saflık ve düzenleyici onay gerektirir. İLE Küçük hacimde, yüksek katma değerli özel kimyasalları üreten sanayidir; ilaç bunun bir alt kümesidir.
Elektrolit çözeltilerinin aktivite katsayısı modelleri.
Genin hemen başında yer alan, RNA polimerazın bağlanıp okumayı başlattığı DNA dizisidir; konumu sabittir. İLE Genden çok uzakta bile olabilen, DNA'nın kıvrılmasıyla başlatıcıya yaklaşıp okumayı güçlendiren düzenleyici dizidir; konumu ve yönü değişebilir. İlki başlatır, ikincisi hızlandırır.
Ayırma için kullanılan kromatografik yöntemler.
DNA'yı kalıp alıp yeni DNA zinciri üreten enzimdir; başlamak için bir başlatıcı (primer) gerektirir, yanlışı düzelten okuma yeteneği vardır. İLE DNA'yı kalıp alıp RNA üreten enzimdir; başlatıcı gerektirmez, doğrudan başlar ve düzeltme yeteneği daha zayıftır. İlki kalıtsal bilgiyi çoğaltır, ikincisi onu okuyup taşınabilir kopya çıkarır.
Su yüzeyinde sıkıştırılan tek moleküllü filmin, bir katıya daldırıp çıkararak katman katman aktarılmasıdır; kalınlık tam denetlenir ama çok yavaştır. İLE Bir çözeltinin, hızla döndürülen bir yüzeye damlatılıp merkezkaç kuvvetiyle ince film hâline yayılmasıdır; hızlı ve basittir ama moleküler düzeyde denetim vermez.
Tepkime yolu üzerindeki en yüksek enerjili noktadır; yalıtılamaz, ömrü bir titreşim kadardır ve titreşim çözümlemesinde tek bir sanal frekans verir. İLE Tepkime yolu üzerindeki bir enerji çukurunda oturan, kısa ömürlü ama gerçek bir moleküldür; ilke olarak yakalanabilir ve sanal frekansı yoktur. İlki bir tepe, ikincisi bir çukurdur.
Belirli bir hızda döndürülen bir disk elektrottur; kütle aktarımını tam denetleyip hesaplanabilir kılar, elektrot kinetiğini ölçmede standarttır. İLE Aynı diskin çevresine bir halka elektrot eklenmiş biçimidir; diskte üretilen ara ürünler, dışa savrulup halkada yakalanıp ölçülür. İkincisi, ilkine ara ürün saptama yeteneği ekler.
Örneği plazmada iyonlaştırıp kütle/yük oranını ölçer; birçok elementi aynı anda, çok düşük derişimlerde saptar. İLE Bir elementin atomlarının belirli dalga boyunu soğurmasını ölçer; genellikle tek bir elementi ölçer, daha ucuz ama daha az duyarlıdır.
Uyarılmış molekülün, spin değiştirmeden hemen ışık salıp temel hâle dönmesidir; ışık kesilince parıltı anında söner. İLE Molekülün önce spin değiştirip üçlü hâle geçmesi, oradan yavaşça ışık salmasıdır; ışık kesildikten sonra da parıldar.
Bir damlanın katı yüzeydeki denge açısını, üç arayüz geriliminin dengesinden veren bağıntıdır. İLE Eğri bir arayüzün iki yanı arasındaki basınç farkını, yüzey gerilimi ve eğrilikten veren bağıntıdır; damlanın içi neden daha yüksek basınçtadır, onu açıklar. İlki açıyı, ikincisi basıncı verir.
Bir enantiyomerin ötekinden daha hızlı tepkimesinden yararlanıp ikisini ayırma yöntemidir; hız farkına dayanır, en çok yarısı elde edilir. İLE Ürünün, en kararlı olanın seçilmesiyle belirlendiği durumdur; kararlılık farkına dayanır. İlki hıza, ikincisi kararlılığa göre seçim yapar.
