Kimya
Maddelerin yapısı, özellikleri ve dönüşümlerini inceleyen temel bilim dalı
Kimya Farkları
Bükülebilen, esneyebilen alt taşlar üzerine kurulan elektroniktir; organik ve ince film malzemeler kullanır ama başarımı düşüktür. İLE Silisyum gibi sert alt taşlar üzerine kurulan olağan elektroniktir; başarımı yüksektir ama bükülemez.
Geçiş metalleri arası çoklu bağlar.
Merkez metalin, dış kabuğun bir altındaki (n-1)d orbitallerini kullanarak kurduğu komplekstir; ligand alanı güçlüyse elektronlar eşleşir, düşük spinli ve genellikle daha kararlı olur. İLE Merkez metalin, dıştaki nd orbitallerini kullandığı komplekstir; ligand alanı zayıftır, yüksek spinli ve daha kolay ayrışır. İlki içteki, ikincisi dıştaki d orbitallerini kullanır.
Bir karışımdaki bileşenlerin kimyasal potansiyellerinin birbirinden bağımsız olamayacağını, aralarında bir bağıntı bulunduğunu söyler; bir bileşenin davranışı ötekini kısıtlar. İLE Serbest enerjinin sıcaklıkla değişimini, entalpi üzerinden veren bağıntıdır. İlki bileşim, ikincisi sıcaklık bağımlılığını betimler.
Anabolizma yapım enerji kullanır İLE katabolizma yıkım enerji üretir.
Stratosferde bulunan, güneşin zararlı mor ötesi ışınlarını soğurup yeryüzünü koruyan katmandır; kloroflorokarbonlarla incelir. İLE Troposferde ısıyı (kızılötesi ışımayı) tutup gezegeni ısıtan gazlardır; iklim değişimine yol açar. İlkinin incelmesi ile ikincinin artması ayrı sorunlardır, çoğu kez karıştırılır.
Doğada çok yavaş parçalanan, besin zincirinde biriken ve uzun mesafe taşınan organik kirleticidir; ortadan kalkması on yıllar alır. İLE Mikroorganizmalarca kısa sürede su, karbondioksit ve zararsız maddelere parçalanabilen maddedir. İlki birikir, ikincisi yok olur.
Bir uyarana (ışık, pH, sıcaklık) ölçülebilir bir özellik değişimiyle yanıt veren malzemedir. İLE Uyarandan etkilenmeyen, özellikleri sabit kalan olağan malzemedir.
Asit ve bazların üç farklı tanımı.
Belirli bir iyonu seçici olarak bağlayıp zardan taşıyan küçük moleküldür. İLE Aynı işi gören, polimer ya da protein yapılı büyük taşıyıcıdır. İkisi de iyon taşır; farkları boyutları ve yapılarıdır.
Bir Diels-Alder ürününün, ısıtılınca yeniden dien ve dienofile parçalanmasıdır; ileri tepkimenin tersidir. İLE Bir dien ile dienofilin birleşip halka kurmasıdır. İkisi aynı dengenin iki yönüdür; sıcaklık hangi yönün baskın olacağını belirler.
Bir kuaterner amonyum tuzunun ısıyla ayrılıp alken vermesidir; hacimli olduğundan en az engelli, en az yer değiştirmiş alken baskın gelir. İLE Bir amin oksitin ısıyla, dış baz gerekmeden, iç bir halka üzerinden ayrılıp alken vermesidir; aynı yüzden (syn) yürür. İkisi de az yer değiştirmiş alkeni yeğler; farkları mekanizmalarıdır.
Bir aromatik halkanın, sıvı amonyakta çözünmüş lityumla kısmen indirgenip doymamış halka vermesidir; halkayı kısmen doyurur. İLE Bir karbonilin, çinko amalgamı ve asitle doğrudan metilene (CH₂) indirgenmesidir; asidik koşul gerektirir. İlki aromatik halkayı, ikincisi karbonili indirger.
Temel madde türleri.
Bir kimyasal reaksiyonun başlangıcından dengeye kadar geçirdiği evreler.
Karbon atomlarının kapalı bir küre kafes oluşturduğu, en bilineni C₆₀ olan yapıdır; elektron alıcıdır. İLE On nanometreden küçük, floresan veren amorf karbon taneciğidir; zararsızdır ve biyolojik görüntülemede kullanılır. İlki düzenli kafes, ikincisi düzensiz ve ışıyan tanecikdir.
Merkezden dışa kusursuz simetriyle, kuşak kuşak dallanan ve tek dağılımlı olan polimerdir; sentezi çok basamaklı ve pahalıdır. İLE Aynı dallı mimarinin, tek adımda ve kusursuz olmayan biçimde elde edilen, dağınık yapılı hâlidir; ucuzdur ama düzensizdir. İkincisi, ilkinin pratik ve kusurlu karşılığıdır.
Azid ile alkinin hızla, yüksek verimle ve yan ürünsüz birleşmesi gibi, kusursuz seçicilikte tepkimeler bütünüdür; suda çalışır ve saflaştırma gerektirmez. İLE Çok basamaklı, her adımında ayırma gereken geleneksel yaklaşımdır. İlki hız ve verimde üstündür ama sınırlı sayıda tepkime sunar.
Yoğunluğu yüksek, canlıda birikip zehir etkisi gösteren metaldir (cıva, kurşun, kadmiyum); en küçük miktarı bile zararlıdır. İLE Canlının işlevi için gereken, eksikliğinde hastalık yapan metaldir (demir, çinko, bakır); ancak aşırısı da zehirlidir. İlkinin yararlı bir düzeyi yoktur, ikincisinin dar bir güvenli aralığı vardır.
Bir örnekte ne olduğunu ve ne kadar olduğunu belirleyen daldır; ölçer. İLE Belirli bir maddeyi, kullanılabilir miktarda üretmeye ve saflaştırmaya odaklanan daldır; üretir. İlki bilgi, ikincisi madde çıkarır.
