Kimya

Çift bağın doğrudan üzerinde bulunan karbonun taşıdığı gruptur (CH₂=CH-); çift bağa bitişik olduğundan rezonansla kararlıdır ve yer değiştirmeye dirençlidir. İLE Çift bağın hemen yanındaki, bir karbon uzaktaki gruptur (CH₂=CH-CH₂-); oluşan katyon ya da radikal rezonansla kararlı olduğundan tepkimeye çok yatkındır. İlki çift bağın üzerinde, ikincisi bir komşu karbondadır.

Benzen halkasında, iki grubun hemen yan yana (1,2) durduğu konumdur. İLE İki grubun bir karbon atlayarak (1,3) durduğu konumdur. Konum, hangi grubun halkaya bağlı olduğuna göre yönlendirilir; elektron verici gruplar orto ve para, çekici gruplar meta konuma yönlendirir.

Benzen halkasında, iki grubun tam karşılıklı (1,4) durduğu konumdur. İLE İki grubun bir karbon atlayarak (1,3) durduğu konumdur. Elektron verici gruplar birinciyi ve ortoyu, elektron çekici gruplar ikinciyi yeğler.

Birbirinin üst üste çakışmayan ayna görüntüsü olan optik izomerlerdir; tüm fiziksel özellikleri aynıdır, yalnızca polarize ışığı zıt yönlere çevirirler. İLE Birbirinin ayna görüntüsü olmayan stereoizomerlerdir; erime noktası ve çözünürlük gibi fiziksel özellikleri de farklıdır, bu yüzden sıradan yöntemlerle ayrılabilirler. İlki ayna eşi, ikincisi değildir.

Molekül içinde kiral merkezler bulunmasına karşın, bir iç simetri düzlemi yüzünden optikçe etkin olmayan tek bir bileşiktir; kendi ayna görüntüsüyle çakışır. İLE İki enantiyomerin eşit miktarda karışmasıyla oluşan, optik etkinliği birbirini götüren karışımdır. İlki tek bir madde, ikincisi iki maddenin karışımıdır; ikisi de polarize ışığı çevirmez.

İki basamakta, karbokatyon ara ürünü üzerinden yürüyen ayrılma tepkimesidir; hız yalnızca substrata bağlıdır. İLE Tek basamakta, bazın protonu koparmasıyla eşzamanlı yürüyen ayrılma tepkimesidir; kopan hidrojen ile ayrılan grup zıt yönde dizilmelidir, güçlü baz gerektirir.

Markovnikov H çok H'liye İLE anti-Markovnikov tersinedir

Bir alkil halojenürün magnezyumla tepkimesinden oluşan organometalik reaktiftir (RMgX); güçlü nükleofil ve bazdır, karbonile katılıp karbon-karbon bağı kurar, görece kararlıdır. İLE Karbon-lityum bağı taşıyan organometalik reaktiftir (RLi); ilkinden daha etkin ve daha güçlü bir bazdır, daha zor koşullarda bile tepkir. İkisi de karbon-karbon bağı kurar; ikincisi daha güçlü ve daha az seçicidir.

Ester RCOOR' İLE eter ROR' yapısındadır

Sabit sıcaklık ve sabit basınçta, bir sürecin kendiliğinden olup olmayacağını ve elde edilebilecek en çok yararlı işi veren enerjidir; eksi ise süreç kendiliğinden yürür. İLE Sabit sıcaklık ve sabit hacimde aynı bilgiyi veren enerjidir. İkisi de kendiliğindenliği belirler; ilki basınç, ikincisi hacim sabit tutulduğunda kullanılır, bu yüzden kimyada çoğunlukla ilki yeğlenir.

Bir tepkimenin başlaması için aşılması gereken en düşük enerji engelidir; hızı belirler, katalizör bunu düşürür ama tepkimenin enerjisini değiştirmez. İLE Ürünler ile girenler arasındaki toplam enerji farkıdır; tepkimenin ısı verip vermeyeceğini belirler, hızı hakkında bir şey söylemez. İlki hızın, ikincisi ısının ölçüsüdür.

Bir tepkimenin ne kadar hızlı yürüdüğünü veren, hız denklemindeki orantı katsayısıdır; sıcaklığa ve katalizöre bağlıdır, dengeyle ilgisi yoktur. İLE Dengeye ulaşıldığında ürünlerin girenlere oranını veren sabittir; tepkimenin ne kadar ileri gittiğini söyler, ne kadar hızlı olduğunu değil. İlki kinetiğin, ikincisi termodinamiğin büyüklüğüdür.

Bir temel basamağa aynı anda katılan tanecik sayısıdır; kuramsal olarak mekanizmadan çıkarılır ve tam sayıdır. İLE Hız denkleminde derişimin üssü olarak beliren, deneyle bulunan sayıdır; kesirli ya da sıfır bile olabilir. İlki kuramsal ve mekanizmadan, ikincisi deneysel ve ölçümden gelir; ancak temel basamaklarda ikisi çakışır.

Homojen aynı faz, heterojen farklı fazdadır

Bir maddenin, başka bir maddenin yalnızca yüzeyinde tutunup birikmesidir; bir yüzey olayıdır, aktif karbonun kokuyu tutması buna örnektir. İLE Bir maddenin, başka bir maddenin hacmine, içine girip yayılmasıdır; bir kütle olayıdır, süngerin suyu çekmesi buna örnektir. İlkinde yüzeyde durur, ikincisinde içeri girer.

Yüzeye tutunmanın yalnızca zayıf van der Waals çekimleriyle olduğu, kolay geri dönebilen türüdür; enerjisi düşüktür (yaklaşık 40 kJ/mol altı) ve çok katmanlı olabilir. İLE Yüzeyle gerçek kimyasal bağ kurulan türüdür; enerjisi yüksektir (yaklaşık 80 kJ/mol üstü), tek katmanlıdır ve çoğunlukla geri dönmez. İlki zayıf ve fiziksel, ikincisi güçlü ve kimyasaldır.

Bileşenleri arasındaki etkileşimlerin, saf hâllerindekiyle aynı olduğu varsayılan kuramsal çözeltidir; Raoult yasasına her derişimde tam uyar, karışım ısısı ve hacim değişimi sıfırdır. İLE Bileşenleri arasında farklı etkileşimler bulunan, bu yüzden Raoult yasasından sapan çözeltidir; karışırken ısı alıp verebilir. İlki kusursuz model, ikincisi ondan sapan gerçekliktir.

Yalnızca çözünen tanecik sayısına bağlı olan, taneciğin kimliğine bakmayan özelliktir; kaynama noktası yükselmesi, donma noktası alçalması ve ozmotik basınç böyledir. İLE Maddenin yapısına ve kimliğine bağlı, hangi maddeyle tepkiyeceğini belirleyen özelliktir. İlki sayıya, ikincisi kimliğe bağlıdır.

Yarı geçirgen bir zarla ayrılmış çözeltide, çözücünün geçişini durdurmak için uygulanması gereken basınçtır; çözünen tanecik sayısına bağlı kolligatif bir özelliktir. İLE Bir sıvının, kapalı bir kapta buharıyla dengeye ulaştığında buharın uyguladığı basınçtır; sıcaklığa bağlıdır, çözünen eklenince düşer. İlki zar üzerinden, ikincisi sıvı yüzeyinden ölçülür.

Bir örnekte hangi maddelerin bulunduğunu belirleyen analizdir; 'ne var' sorusunu yanıtlar, miktar vermez. İLE Bulunan maddenin ne kadar olduğunu ölçen analizdir; 'ne kadar var' sorusunu yanıtlar. İlki kimliği, ikincisi miktarı belirler; genellikle ilki ikincinin öncülüdür.