Kimya

İdeal bir çözeltide, uçucu bir bileşenin buhar basıncının, saf hâlindeki basıncı ile mol kesrinin çarpımına eşit olduğunu söyler; çözücü gibi bol bulunan bileşenlere uyar. İLE Az çözünen bir gazın çözeltideki derişiminin, üzerindeki kısmi basıncıyla orantılı olduğunu söyler; seyreltik çözünenlere ve gaz çözünürlüğüne uyar. İlki bol bileşene, ikincisi seyreltik çözünene uygulanır.

Sabit sıcaklık ve sabit basınçta, bir sürecin kendiliğinden olup olmayacağını ve elde edilebilecek en çok yararlı işi veren enerjidir; eksi ise süreç kendiliğinden yürür. İLE Sabit sıcaklık ve sabit hacimde aynı bilgiyi veren enerjidir. İkisi de kendiliğindenliği belirler; ilki basınç, ikincisi hacim sabit tutulduğunda kullanılır, bu yüzden kimyada çoğunlukla ilki yeğlenir.

Bir tepkimenin başlaması için aşılması gereken en düşük enerji engelidir; hızı belirler, katalizör bunu düşürür ama tepkimenin enerjisini değiştirmez. İLE Ürünler ile girenler arasındaki toplam enerji farkıdır; tepkimenin ısı verip vermeyeceğini belirler, hızı hakkında bir şey söylemez. İlki hızın, ikincisi ısının ölçüsüdür.

Bir tepkimenin ne kadar hızlı yürüdüğünü veren, hız denklemindeki orantı katsayısıdır; sıcaklığa ve katalizöre bağlıdır, dengeyle ilgisi yoktur. İLE Dengeye ulaşıldığında ürünlerin girenlere oranını veren sabittir; tepkimenin ne kadar ileri gittiğini söyler, ne kadar hızlı olduğunu değil. İlki kinetiğin, ikincisi termodinamiğin büyüklüğüdür.

Bir temel basamağa aynı anda katılan tanecik sayısıdır; kuramsal olarak mekanizmadan çıkarılır ve tam sayıdır. İLE Hız denkleminde derişimin üssü olarak beliren, deneyle bulunan sayıdır; kesirli ya da sıfır bile olabilir. İlki kuramsal ve mekanizmadan, ikincisi deneysel ve ölçümden gelir; ancak temel basamaklarda ikisi çakışır.

Homojen aynı faz, heterojen farklı fazdadır

Bir maddenin, başka bir maddenin yalnızca yüzeyinde tutunup birikmesidir; bir yüzey olayıdır, aktif karbonun kokuyu tutması buna örnektir. İLE Bir maddenin, başka bir maddenin hacmine, içine girip yayılmasıdır; bir kütle olayıdır, süngerin suyu çekmesi buna örnektir. İlkinde yüzeyde durur, ikincisinde içeri girer.

Yüzeye tutunmanın yalnızca zayıf van der Waals çekimleriyle olduğu, kolay geri dönebilen türüdür; enerjisi düşüktür (yaklaşık 40 kJ/mol altı) ve çok katmanlı olabilir. İLE Yüzeyle gerçek kimyasal bağ kurulan türüdür; enerjisi yüksektir (yaklaşık 80 kJ/mol üstü), tek katmanlıdır ve çoğunlukla geri dönmez. İlki zayıf ve fiziksel, ikincisi güçlü ve kimyasaldır.

Bileşenleri arasındaki etkileşimlerin, saf hâllerindekiyle aynı olduğu varsayılan kuramsal çözeltidir; Raoult yasasına her derişimde tam uyar, karışım ısısı ve hacim değişimi sıfırdır. İLE Bileşenleri arasında farklı etkileşimler bulunan, bu yüzden Raoult yasasından sapan çözeltidir; karışırken ısı alıp verebilir. İlki kusursuz model, ikincisi ondan sapan gerçekliktir.

Yalnızca çözünen tanecik sayısına bağlı olan, taneciğin kimliğine bakmayan özelliktir; kaynama noktası yükselmesi, donma noktası alçalması ve ozmotik basınç böyledir. İLE Maddenin yapısına ve kimliğine bağlı, hangi maddeyle tepkiyeceğini belirleyen özelliktir. İlki sayıya, ikincisi kimliğe bağlıdır.

Yarı geçirgen bir zarla ayrılmış çözeltide, çözücünün geçişini durdurmak için uygulanması gereken basınçtır; çözünen tanecik sayısına bağlı kolligatif bir özelliktir. İLE Bir sıvının, kapalı bir kapta buharıyla dengeye ulaştığında buharın uyguladığı basınçtır; sıcaklığa bağlıdır, çözünen eklenince düşer. İlki zar üzerinden, ikincisi sıvı yüzeyinden ölçülür.

Kimyasal araçlarla biyolojik sistemleri incelemeye ve yönlendirmeye çalışan alandır; küçük moleküllerle biyolojiye müdahale eder. İLE Canlıdaki moleküllerin ve tepkimelerin kendisini inceleyen alandır; gözlemler ve betimler. İlki müdahale eder, ikincisi çözümler.

Hız sabitinin sıcaklıkla üstel değişimini, deneysel bir aktivasyon enerjisi üzerinden veren bağıntıdır; basit ve yaygındır ama mekanizma hakkında bir şey söylemez. İLE Aynı bağımlılığı, geçiş durumu kuramına dayanarak, aktivasyon entalpisi ve entropisini ayırarak veren bağıntıdır; tepkimenin geçiş durumu hakkında bilgi verir. İkincisi kuramsal, ilki deneyseldir.

Çözeltilerin davranışını tanımlayan yasalar.

Çözeltilerde çözünen madde miktarını ifade eden farklı birimlerdir.

Gaz davranışı modelleri.

Reaksiyon hızlarını açıklayan kuramlar.

Yüzey adsorpsiyonunu tanımlayan modeller.

Bileşenlerinin tersinir bağlarla sürekli birleşip ayrıldığı, ortama göre kendini yeniden düzenleyen kimyasal ağdır; en uygun yapıyı kendisi bulur. İLE Bağları kalıcı olan, bir kez kurulduktan sonra değişmeyen ağdır. İlki uyum sağlar, ikincisi sabit kalır.

Molekülleri doğrudan ve içeriden ısıtan elektromanyetik dalgayla yürütülen kimyadır; tepkime süresini saatlerden dakikalara indirir. İLE Isıyı, kabın dışından iletim ve taşınımla veren klasik yöntemdir; yavaştır ve sıcaklık dağılımı düzensizdir.