Kimya

Kuvvetli tam iyonlaşır, zayıf kısmen iyonlaşır

Elektron çifti alan tanecikdir; proton içermese bile asit sayılır, bu yüzden en geniş asit tanımıdır (BF₃, metal katyonları). İLE Proton (H⁺) veren maddedir; daha dar ama en yaygın kullanılan asit tanımıdır. Her Brønsted asidi aynı zamanda ilkidir, ama tersi doğru değildir.

Koşullara göre hem asit hem baz gibi davranabilen maddedir; su ve alüminyum hidroksit böyledir. İLE Ne asidik ne bazik olan, pH'ı 7 olan maddedir. İlki iki yönlü davranır, ikincisi hiçbir yönde davranmaz.

İndirgen elektron verir İLE yükseltgen elektron alır

Kendiliğinden yürüyen bir redoks tepkimesinden elektrik üreten düzenektir; kimyasal enerjiyi elektriğe çevirir, piller böyle çalışır. İLE Dışarıdan elektrik verilerek, kendiliğinden yürümeyecek bir tepkimeyi zorlayan düzenektir; elektriği kimyasal enerjiye çevirir, kaplama ve metal üretiminde kullanılır. İlki elektrik üretir, ikincisi elektrik tüketir.

Yükseltgenmenin (elektron kaybının) gerçekleştiği elektrottur; pilde eksi, elektroliz gözesinde artı kutuptur. @@ İndirgenmenin (elektron kazancının) gerçekleştiği elektrottur; pilde artı, elektroliz gözesinde eksi kutuptur. Elektrot adı, yükün değil tepkimenin türüne göre verilir.

Güherçile, kükürt ve odun kömürü karışımıdır; dokuzuncu yüzyılda Çin'de bulundu, yavaş yanan (deflagrasyon) bir itici güçtür, çok duman çıkarır. İLE Nitrogliserin ve TNT gibi, molekülünde oksijeni de taşıyan bileşiklerdir; ondokuzuncu yüzyılda geliştirildi, sesten hızlı bir şok dalgasıyla parçalanır (detonasyon), çok daha güçlü ve dumansızdır. İlki yavaş yanar ve iter, ikincisi ani parçalanır ve kırar.

Isı ve elektriği iyi ileten, parlak, dövülüp tel çekilebilen ve elektron vermeye yatkın elementtir; periyodik tablonun sol ve orta bölümünü kaplar. İLE Isı ve elektriği kötü ileten, mat, kırılgan ve elektron almaya yatkın elementtir; tablonun sağ üst bölümündedir.

Metaller ile ametaller arasında, ikisinin de bazı özelliklerini taşıyan elementtir; iletkenliği koşullara göre değişebildiğinden yarıiletken teknolojisinin temelidir (silisyum, germanyum). İLE Isı ve elektriği kayıtsız koşulsuz iyi ileten, elektron vermeye yatkın elementtir. İlki ara ve denetlenebilir, ikincisi tam ve sürekli iletkendir.

Örgü noktalarında zıt yüklü iyonların bulunduğu, güçlü elektrostatik çekimle bağlı katıdır; sert ve kırılgandır, erime noktası yüksektir, eriyiği elektrik iletir (sofra tuzu). İLE Örgü noktalarında ayrı moleküllerin bulunduğu, aralarında yalnızca zayıf çekimler olan katıdır; yumuşaktır, erime noktası düşüktür, elektrik iletmez (buz, kuru buz). İlki iyonlardan, ikincisi moleküllerden kuruludur.

Bir merkez metal iyonunun çevresine ligandların (elektron çifti veren molekül ya da iyonlar) bağlandığı bileşiktir; bağ, koordinasyon (verici-alıcı) bağıdır. İLE Zıt yüklü katyon ve anyonların elektrostatik çekimiyle kurulan bileşiktir. İlkinde merkez metale ligand bağlanır, ikincisinde iyonlar birbirini çeker.

Kaolin, feldspat ve kuvarstan yapılan, çok yüksek sıcaklıkta (yaklaşık 1300-1400 °C) pişirilen ince seramiktir; camsılaştığından su geçirmez, ince ve yarı saydamdır. İLE Kil temelli, daha düşük sıcaklıkta pişirilen genel adı taşıyan malzemedir; gözenekli ve donuk kalabilir, sırla su geçirmez hâle getirilir. İkincisi geniş sınıf, ilki onun en ince ve en yüksek sıcaklıkta pişen türüdür.

Bir merkez metal iyonuna elektron çifti vererek bağlanan molekül ya da iyondur; kompleksin çevresini kurar (amonyak, su, klorür). İLE Elektron alıp vererek net yük kazanmış tanecikdir. İlki bağ kuran verici, ikincisi yüklü tanecikdir; bir iyon aynı zamanda ligand olabilir (klorür gibi).

Bir merkez metale iki ya da daha çok noktadan, bir kıskaç gibi bağlanan çok dişli ligandın oluşturduğu, olağandışı kararlı komplekstir; bu ek kararlılık şelat etkisi olarak bilinir. İLE Bir merkez metal iyonuna ligandların bağlanmasıyla oluşan koordinasyon bileşiğinin genel adıdır. İkincisi genel sınıf, ilki onun çok dişli ligandla kurulmuş, daha kararlı özel hâlidir.

Değerlik elektronlarını kısmen dolu d orbitallerinde taşıyan metallerdir; birden çok yükseltgenme basamağı gösterir, renkli bileşikler ve kompleksler verir, iyi katalizördür. İLE Değerlik elektronları yalnızca s ve p orbitallerinde bulunan metallerdir; genellikle tek bir yükseltgenme basamağı gösterir, bileşikleri renksizdir. İlki değişken değerlikli ve renkli, ikincisi sabit değerlikli ve renksizdir.

Lantanit 4f İLE aktinit 5f orbitallidir

Oksit O²⁻ İLE peroksit O₂²⁻ içerir

Hidrojenin bir eksi yüklü (H⁻) hâlini içeren bileşiktir; hidrojen elektron almıştır, güçlü indirgendir ve suyla şiddetle tepkir. İLE Hidroksil iyonunu (OH⁻) içeren bileşiktir; suda baz gibi davranır. İlki hidrojeni eksi yüklü, ikincisi oksijenle bağlı olarak taşır.

Hindistan'da geliştirilen, potada eritilerek üretilen yüksek karbonlu çeliktir; yavaş soğutulduğundan içinde kendine özgü desenler (Şam çeliği görünümü) oluşur, sert ve keskin olur. İLE Demirin kömürle uzun süre ısıtılıp dövülerek yüzeyden karbonlandığı, sonra fırın teknolojisiyle geliştirilen yöntemdir; karbon dağılımı daha az denetimlidir. İlki potada eritir, ikincisi katı hâlde dövüp karbonlar.

Doymuş bir hidrokarbon zincirinden bir hidrojen çıkarılmasıyla elde edilen gruptur; elektron itici etkisi vardır. İLE Aromatik bir halkadan bir hidrojen çıkarılmasıyla elde edilen gruptur; delokalize π sistemi taşır, elektron çekici ya da verici davranabilir. İlki düz zincirli ve doymuş, ikincisi halkalı ve aromatiktir.