Kimya

Moleküllerin bir yüzeye kendiliğinden, düzenli tek bir katman hâlinde tutunmasıdır; basittir ve dayanıklı bağ kurar. İLE Su yüzeyinde sıkıştırılan filmin, bir katıya daldırıp çıkararak aktarılmasıdır; katman sayısı tam denetlenir ama düzeneği karmaşıktır. İlki kendiliğinden, ikincisi mekanik olarak kurulur.

Metaldeki serbest elektronların, manyetik alana zayıf ve sıcaklıktan bağımsız tepki vermesidir. İLE Yalıtılmış manyetik momentlerin, alana tepki verip sıcaklık düştükçe daha güçlü hizalanmasıdır; mıknatıslanma sıcaklıkla ters orantılıdır. İlki sıcaklıktan etkilenmez, ikincisi soğudukça güçlenir.

İki artı yüklü geçiş metali komplekslerinin kararlılığının, atom numarasıyla belirli bir sırada arttığını (bakırda doruğa çıktığını) söyleyen deneysel dizidir. İLE Çok dişli bir ligandın, metale bağlandığında yaptığı açıdır; metalin geometrisine ne kadar uyduğunu belirler. İlki bir kararlılık dizisi, ikincisi ligandın geometrik uyumudur.

Gergin halkalarda, bağ elektron yoğunluğunun çekirdekleri birleştiren doğrunun dışına kayarak eğrilmesidir; siklopropanın alışılmadık tepkinliği bundandır. İLE Aynı eğri bağın, çift bağı iki eşdeğer eğri bağ olarak betimleyen alternatif adıdır. İkisi de bağın düz olmadığını anlatır; farkları hangi bağlanmayı betimledikleridir.

Bir dien ile bir dienofilin, dört artı iki elektronla halka kurduğu, ısıyla izinli tepkimedir; altı üyeli halka verir ve stereokimyayı korur. İLE İki alkenin, iki artı iki elektronla dört üyeli halka kurduğu tepkimedir; ısıyla yasak, ışıkla izinlidir. Orbital simetrisi, hangisinin ısıyla hangisinin ışıkla yürüyeceğini belirler.

Bir asit klorürün, Lewis asidi katalizinde aromatik halkaya bağlanıp keton vermesidir; oluşan katyon rezonansla kararlı olduğundan düzenlenme yapmaz, tek ürün verir. İLE Bir alkil halojenürün aynı koşullarda halkaya bağlanmasıdır; oluşan karbokatyon düzenlenebildiğinden karışık ürün verir ve ürün, daha da alkillenmeye açıktır. İlki denetimli, ikincisi düzensizdir.

Reaksiyon yön tahmin kuralları.

Tek bir enantiyomeri baskın olarak veren sentezdir; kiral bir katalizör ya da yardımcı gerektirir. İLE İki enantiyomeri eşit oranda veren, seçici olmayan sentezdir; ürünün ayrılması gerekir.

Moleküllerinin yönelim düzenini koruduğu ama akışkan kaldığı ara hâldir; katının düzeni ile sıvının akışkanlığını birleştirir, ekran teknolojisinin temelidir. İLE Moleküllerinin hem konum hem yönelim bakımından tümüyle düzensiz olduğu olağan sıvıdır.

Uygulanabilir potansiyel penceresinde elektron alıp verebilen, yani elektrotta tepkiyen türdür; sinyal verir. İLE Bu pencerede elektron alışverişi yapmayan, elektrotta tepkimeyen türdür; doğrudan ölçülemez, ancak dolaylı yöntemlerle saptanır.

Gazların farklı koşullardaki davranış modelleri.

Tepkimenin, öğütme ve çarpma gibi mekanik kuvvetle yürütülmesidir; çoğu kez çözücü gerektirmez. İLE Tepkimenin, ışık enerjisiyle yürütülmesidir. İkisi de klasik ısıtmaya seçenektir; farkları enerjinin mekanik mi ışık mı olduğudur.

Öncülleri sırayla verip her seferinde tek bir atom katmanı büyüten yöntemdir; kalınlık atom düzeyinde denetlenir ama çok yavaştır. İLE Gaz fazındaki öncüllerin sıcak yüzeyde ayrışıp katman oluşturmasıdır; hızlıdır ve kalın film verir ama katman denetimi kabadır.

Atmosferde ısıyı (kızılötesi ışımayı) tutup gezegeni ısıtan gazdır; karbondioksit ve metan böyledir, iklim değişiminin başlıca etkenidir. İLE Stratosferdeki ozon tabakasını inceltip mor ötesi korumasını zayıflatan maddedir; kloroflorokarbonlar böyledir. İlki ısı dengesini, ikincisi mor ötesi kalkanı bozar; bu iki sorun ayrıdır.

Yapı taşlarını, önceden belirlenmiş bir ağ topolojisine göre bilinçle bir araya getirip gözenekli çerçeve kurma yaklaşımıdır. İLE Yapıların bağlantı ve düğümlenme örüntülerini, geometriden bağımsız olarak inceleyen alandır. İlki bu bilgiyi kullanıp malzeme tasarlar, ikincisi örüntüleri sınıflar.

Ortamın elektrik iletkenliğindeki değişimi ölçen algılayıcıdır; basittir ama seçiciliği düşüktür. İLE İki elektrot arasındaki potansiyel farkını ölçen algılayıcıdır; belirli bir iyona seçicidir, pH ölçer buna örnektir.

Kiral moleküllerin, sağ ve sol dairesel polarize ışığı farklı soğurmasını ölçen yöntemdir; mutlak yapılandırmayı ve protein katlanmasını verir. İLE Çekirdek spinlerinin manyetik rezonansını ölçen yöntemdir; iskeleti verir ama kiralliği doğrudan söylemez. İlki kiralliği, ikincisi bağlanma düzenini verir.

Bir karbokatyonun, komşu karbondan bir grup ya da hidrojen göç ettirerek daha kararlı bir katyona dönüşmesidir; iskeleti değiştirir. İLE Bir 1,2-diolün asitle, bir grup göç ederek ketona dönüşmesidir. İkincisi, ilkinin diollere özgü, adlandırılmış bir uygulamasıdır.

Geçiş metali komplekslerinde spin durumları.

Mitokondride, asetil grubunu tümüyle karbondioksite yükseltgeyip elektron taşıyıcıları üreten çevrimdir; enerji açığa çıkarır. İLE Kloroplastta, karbondioksiti şekere indirgeyen çevrimdir; enerji harcar. İkisi birbirinin tersidir: biri karbonu yakar, öteki bağlar.