Biyoloji

Zarla çevrili çekirdeği ve zarlı organelleri olmayan, DNA'sı sitoplazmada serbest duran, küçük ve yapıca yalın gözedir; bakteriler ve arkeler bu tiptedir. İLE Zarla çevrili gerçek bir çekirdeği ve mitokondri, endoplazmik retikulum gibi zarlı organelleri bulunan, daha büyük ve karmaşık gözedir; bitki, hayvan, mantar ve protistler bundan oluşur. İlkinde kalıtım maddesi açıkta, ikincisinde zarla korunmuştur.

Belirli bir özelliği kodlayan, kalıtımın işlevsel temel birimidir; DNA'nın bir parçasıdır. İLE Çok sayıda geni üzerinde taşıyan, sarmal hâlde paketlenmiş DNA-protein yapısıdır. İlki tek bir bilgi birimi, ikincisi bu birimleri taşıyan büyük pakettir.

Bir vücut gözesinin, kromozom sayısını koruyarak ikiye bölünmesidir (2n→2n); büyüme ve onarımı sağlar. İLE Üreme gözelerinin oluşumunda, kromozom sayısının yarıya indiği bölünmedir (2n→n); çeşitlilik yaratır. İlki özdeş vücut gözesi, ikincisi yarım kromozomlu üreme gözesi verir.

Amino asitlerden kurulu, gözenin yapısını oluşturan ve enzim olarak tepkimeleri yürüten besin öğesidir; gram başına dört kalori verir. İLE Şekerlerden kurulu, vücudun en hızlı kullandığı enerji kaynağı olan besin öğesidir; gram başına dört kalori verir. İlki yapı ve işlev, ikincisi hızlı enerji sağlar.

Bitki göze duvarı ve kloroplast var, hayvanda yoktur

Farklı canlılarda görülen, ortak bir atadan gelen ve kökeni aynı olan yapılardır (insan kolu ile balina yüzgeci). İLE Kökenleri farklı olduğu hâlde, benzer işlev için benzer biçim kazanmış yapılardır (kuş kanadı ile böcek kanadı). İlki ortak atayı, ikincisi ortak işlevi gösterir.

Aralarında üreyip verimli döl verebilen bireylerin oluşturduğu en temel sınıflandırma birimidir. İLE Bir türün, belirli bir bölgede yaşayan yerel bireyler grubudur. İlki tüm tür, ikincisi onun yerel bir topluluğudur.

DNA dizisindeki kalıcı değişimdir; yeni çeşitliliğin ham kaynağıdır, döllere aktarılabilir. İLE Bir tür ya da topluluk içinde bireyler arasında görülen özellik farklılıklarının tümüdür. İlki değişimin kaynağı, ikincisi o kaynaktan doğan çeşitliliğin kendisidir.

Doğal çevre baskısı, yapay insan seçimidir

Ekosistem canlı-cansız bütünü İLE habitat yaşam alanıdır

Üretici fotosentez yapar İLE tüketici hazır besini tüketir

Enzim kimyasal reaksiyonu hızlandırır İLE hormon düzenleyici habercidir

Vücuda giren, bağışıklığı harekete geçiren yabancı maddedir (mikrop, protein). İLE Bu yabancı maddeye karşı üretilen, onu tanıyıp etkisiz kılan savunma proteinidir. İlki tetikleyen yabancı, ikincisi ona yanıt veren savunmadır.

Sempatik hızlandırıcı İLE parasempatik yavaşlatıcı sinir sistemidir

Kanı kalpten organlara götüren, genellikle oksijence zengin ve kalın duvarlı damardır. İLE Kanı organlardan kalbe geri getiren, genellikle oksijence fakir ve kapakçıklı damardır. İlki kalpten uzağa, ikincisi kalbe doğru taşır.

Transkripsiyon DNA→RNA İLE translasyon RNA→proteindir

mRNA üzerindeki, tek bir amino asidi belirleyen üç bazlık şifredir; okunacak mesajı taşır. İLE tRNA üzerindeki, mRNA şifresine tümleyici olarak eşleşen üç bazlık dizidir. İkisi baz eşleşmesiyle karşılıklı gelir; biri mesajı, öteki onu okuyan anahtarı taşır.

Kromozomların tek takım (n) bulunduğu göze durumudur; üreme gözelerinde görülür. İLE Kromozomların çift takım (2n) bulunduğu durumdur; vücut gözelerinde görülür. İlki tek, ikincisi çift takımlıdır; döllenmeyle ilki ikincisini kurar.

Bir genin iki alelinin de aynı olduğu (AA ya da aa) birey durumudur; saf döl verir. İLE İki alelin farklı olduğu (Aa) birey durumudur; melezdir. İlkinde aleller özdeş, ikincisinde farklıdır.

Gözenin, büyük molekülleri zarını içe çökerterek içeri almasıdır. İLE Gözenin, salgı ve atıkları kesecikle zara kaynaştırarak dışarı vermesidir. İlki içeri alır, ikincisi dışarı verir.