Fizik

Üç temel fizik anlayışının karşılaştırması.

Çinliler kağıdı MS 105te icat etti İLE Mısırlılar papirüs kullanıyordu.

Aryabhata Dünyanın döndüğünü savundu (499) İLE Ptolemy Yer merkezli sistemi savundu.

Newton mekaniği, klasik elektromanyetizma ve termodinamiği kapsayan, gündelik ölçeği betimleyen fiziktir; belirlenimci ve süreklidir. İLE 20. yüzyılda kurulan, çok küçük (kuantum) ve çok hızlı (görelilik) ölçekleri betimleyen fiziktir; kesikli ve olasılıksaldır. İlki büyük ve yavaş dünyada, ikincisi uç ölçeklerde geçerlidir.

İkilik çift doğa, belirsizlik ölçüm limitidir

Fotoelektrik elektron koparma, Compton foton saçılmasıdır

Kararsız bir çekirdeğin kendiliğinden, dıştan tetiklenmeden parçacık ya da ışıma salarak daha kararlı bir çekirdeğe dönüşmesidir; alfa, beta, gama yayımı örnektir. İLE Ağır bir çekirdeğin, genellikle bir nötronla tetiklenerek daha küçük çekirdeklere bölünmesidir; zincirleme yürüyebilir. İlki kendiliğinden ve küçük değişim, ikincisi tetiklenen ve büyük bölünmedir.

Çin astronomları 1054te süpernova gözlemledi (Yengeç Bulutsusu) İLE modern kuram 20. yüzyılda gelişti.

Füzyon birleşme, fisyon bölünme reaksiyonudur

Alfa helyum çekirdeği, beta elektron/pozitron yayımıdır

Güçlü kuvvetle etkileşen, renk yükü taşıyan temel parçacıklardır; tek başına bulunamaz, hep bağlı hâlde (proton, nötron gibi) bulunurlar, kesirli elektrik yükleri vardır. @@ Güçlü kuvvetle etkileşmeyen temel parçacıklardır; elektron ve nötrino bu ailedendir, tek başına serbestçe bulunabilirler. İkisi de maddenin bölünemez yapı taşlarıdır, farkları güçlü kuvvete katılıp katılmamalarıdır.

Mezon kuark-antikuark, baryon üç kuarktan oluşur

Bir maddenin kritik sıcaklık altında elektrik direncini tam yitirmesi, akımı kayıpsız taşıması ve manyetik alanı dışlamasıdır; yük taşıyan elektronlarda görülür. İLE Bir sıvının viskozitesini tümüyle yitirip sürtünmesiz akması, kabın duvarına tırmanabilmesidir; yüksüz atomlarda görülür. İkisi de makroskopik kuantum olayıdır; ilki yükün, ikincisi kütlenin kayıpsız akışıdır.

Karanlık madde çekim, karanlık enerji itme yapar

Yapıcı girişimde dalgalar güçlenir, yıkıcıda söner.

Radyasyonun fiziksel, kimyasal ve biyolojik etkileri.

Işığın tek bir dar yarıktan geçerken bükülüp perdede geniş bir merkezî parlak bant ve giderek sönen yan bantlar oluşturmasıdır; ışığın dalga doğasını gösterir. İLE Işığın iki yarıktan geçip iki dalganın üst üste binmesiyle düzenli aydınlık-karanlık şeritler oluşturmasıdır. İlki tek kaynağın kendi kendine bükülmesi, ikincisi iki kaynağın girişimidir; çift yarık deseni ikisinin birlikte etkisini taşır.

Einstein'ın iki devrim niteliğindeki kuramı.

Işığın iki ortam arasındaki her yüzeyde, kırılma indisi farkına ve geliş açısına bağlı olarak bir kesrinin yansımasıdır; camda görülen kısmi yansımalar bundandır. İLE Pürüzsüz bir yüzeyden ışığın, geliş açısına eşit açıyla tek yönde düzenli yansımasıdır; net görüntü oluşturur. İlki yansıyan miktarı, ikincisi yansımanın yönlü-düzenli biçimini betimler.

Tam yansıma kritik açıdan büyük açılarda %100 İLE kısmi yansıma her açıda kısmen.