Dil'deki

- YİNELEME/TEKRAR ile/ve/||/<>/> İÇSELLEŞTİRMEK

- YIRLAMAK ile ZIRLAMAK

- YIRTIK-PIRTIK (GİYSİ)

- YIRTINMAK ile/ve ÇIRPINMAK

( Parçalanırcasına bağırmak. İLE/VE Çok istenilen bir şeyi gerçekleştirmek için aşırı derecede çaba harcamak. )

- YİTTİ ile YETTİ

( Yetti. )

- YİYECEK ile/ve/||/<>/> YEMEK

- YİYEN" ile/değil YEĞEN

- YİYİP-İÇMEK

- YOĞUNLAŞ(TIR)MAK ve/<>/> DAVET

- YOK > VAR" değil VAR > YOK

( "Yok"tan var olmaz/çıkmaz! Önce "yok", olamaz! "Yok"tan, var'a öncelik olamaz! VE/FAKAT/ANCAK Var'ın olmamasına yok diyebiliriz. Ancak, var'dan, yok'a öncelik-sonralık ilişkisi kurulabilir. )

- YOK ARTIK ile YOK DAHA NELER

- YOK ETMEK" ile/ve/<>/değil/yerine TIRNAK İÇİNE ALMAK "..."

- YOK ETMEK ile/değil ÖRTMEK

- YOK OLMA ile AZALMA

- YOK OLMA ile/ve/değil/yerine/||/<>/< DAĞILMA

- YOK OLMA ile/ve/değil/yerine/||/<>/< GÖRÜNMEME

- YOK SAYMAK ile/değil/yerine/||/<> KAÇINMAK

- YOK YA:
ŞAŞIRMA ile/ve/||/<> DEĞİL'

- YOK ile/ve/değil/yerine VAR DEĞİL

( "YOK" değil/yerine "VAR DEĞİL"

Bazı kültürlerde, günlük dilde ve felsefede "Değil-leme" yöntemi ile bazı durumlar için üst bir bilinç kullanılmaktadır. Buna verilebilecek birkaç örnekten biri de Anadolu Kültürü ve Bilgeliği'nde "YOK" sözünün kullanılmamasıdır. "Yok", kavram olarak da, dil ve yaşamsallık açısından da o kadar yerini almıştır ki, bir kişinin farkında olmadan bile kullanması durumunda etrafındakilerden biri, "yok" sözünü kullanmaması gerektiğini uygun bir biçimde belirterek, uyarır o kişiyi. Yok sözünü kullanmak yerine "Var değil", "Hak getire", "Hak vere" sözleri kullanılır. Aynı biçimde "Bitti" yerine de "Bereketlendi" kullanılır. (aynı zamanda "Bitirmek" yerine "Tamamlamak" sözcüğünü kullanmak zihin programlaması, olgusallık ve dil açısından daha da yerinde bir tanımdır.)

"Evet!" ve "Hayır!" sözcüklerinde de buna benzer, hatta daha da öte bir durum vardır. "Hayır!" sözü, her ne kadar olumsuzluk anlamında kullanılıyor olsa da, bu duruma verilen ad, o olumsuzluktan bir hayır gelmesini ya da geleceğini düşünmekle bağlantılı bir olumlu kılma sözüdür. Derinlere ve uzun geçmişe dayanan Anadolu Kültürü'nün, din ve tasavvuftan da yararlandığı yaşamsal ve dil üzerindeki bilge tutumlarının günlük dile ve halka yansıtma çabaları birçok örnekte görülebilir. "Çok ..." yerine "Yeterli"; "Almak" yerine "Edinmek"; "Fakat" değil "Aynı zamanda" gibi, durumun karşılığını daha derinlemesine verebilecek sözlerin kullanılmasına yönelik çabaları gözlemlemek ve bunlardan üst düzeyde yararlanmak gerekir.

Bu tür çabalar nesne, kavram, olgu ilişkilerinde insanın ve toplumların yaşanmışlıklarındaki derinliklerden ve geleceğe bir miras olarak bırakılmak istenen, insanlığın gelişimine olan etkilerini öngörerek varılmış tutum ve sonuçlardır. Önceki ve "Hayır!" örneğinde olumsuz bir sözün söylenmiyor olmasında bir yasak, haram ya da günah bilincinden çok, bilgece, bilinçli bir tutum söz konusudur.

Bu tutumlar sadece sözler için değil daha uygun karşılıkları bulunan davranışlar için de geçerlidir. Örneğin, birine -özellikle bir çocuğa- bir şey vermek istendiğinde, avuç aşağıya bakar biçimde uzatmak değil/yerine verilecek olanın, avucun içinde bulunduğu açık bir avuç uzatmaktır. Bu tür uygulama ve kavramlarda kullanılabilecek tanımlara da örnek olarak, "Aşure/Yemek Pişirmek" yerine/değil "Aşure Kaynatmak"; "Yemek"e yerine/değil "Lokma"ya katılmak/davet; ışığı/mumu/ateşi/ocağı "Söndürmek/Kapatmak" yerine/değil "Dinlendirmek"; "Yakmak/Açmak" yerine/değil "Uyandırmak"; "Ney Sesi" değil/yerine "Ney Sedâsı", "Ney Çalmak" değil/yerine "Ney Üflemek" dendiğini bilmeli; "Saç/sakal/kıyafet Düzeltmek" değil "Huy Düzeltmek" gibi hem zihinsel, hem yaşamsal kullanımlardan haberdar olmalı, kişi diline ve kendine gereken özeni ve önemi göstermelidir.

"Körü körüne Taklit" yerine/değil "Muhabbetle(Sevgiyle) Taklit" etmek, "Emir Eden" değil "Hizmet Eden" olmak, "Tutmak/Saklamak" yerine "Heybeye Atmak", "Hakkını Vermek" yerine "Hakkını Teslim Etmek" ve tüm bu ayrıntıları "Akılla Tartmak" yerine "Kalple Dinlemek" gerekir.

BU İNSAN DEDİKLERİ EL, AYAKLA, BAŞ DEĞİL
ÂDEM MÂNÂ'YA DERLER, SURAT İLE KAŞ DEĞİL )

- YOK ile/değil GEÇERLİ DEĞİL

- YOK yerine HAK VERE

- YOK ile OLMAZ

- YOK ile/ve PAYLAŞILABİLİR OLMAYAN

- YOK ile/değil/yerine YOK DENİLEBİLECEK KADAR AZ

- YOKLUK, YOKTUR değil YOKLUK, YOKTUR, YOKTUR!

- YOKSA ... ile AKSİ HALDE ...

- YOKSA ile YA DA

- YOKSUL:
YENİ ile ÖZGÜR ile YARATICI ile BİRLEŞMİŞ ile DÜŞKÜN

( Eric Hoffer'ın, Kesin İnançlılar[Kitle Hareketlerinin Anatomisi] adlı kitabını okumanızı salık veririz... )

- YOKTAN değil YOK İKEN

- YOKTU değil KAYITLARDA YOK/BULUNMUYOR

- YOKUŞ ile BAYIR

( ... İLE Küçük yokuş. )

- YOKUŞ ile/değil/yerine EĞİM/ŞEV[Fars. < ŞÎB]

( Bisiklet kullanmayan kişiler, bildikleri/gördükleri yollardaki eğimin açısına ve uzunluğuna göre, yolun/eğimin tamamını/bütününü "düşünerek", eğimli yollarda çok yorulacaklarını varsayarlar/zannederler. Hatta, o dik "yokuşun", çıkılamaz olduğunu zannederek, süreci düşünmeden/deneyimlemeden, sonuç merkezli bir (ön)"yargı"da bulunurlar. Gözlerini, yolun sonuna dikerek ve yetersizliklerine, güçsüzlüklerine bağlayarak ve ümitsizliğe düşürecek olan yüklü/şişmiş "yokuş" sözcüğü ile yanına bile yaklaşmazlar bisikletin.

Oysa ki, bisiklet kullananlar için durum böyle değildir. Bisiklet kullanımında ve bisiklet kullanıcıları için geçerli olan, basıyor oldukları pedaldır. Yeterli olacak olan bacak/kas gücü ve vites kullanımının sunduğu kolaylıklar ile çoğu zaman, neredeyse düz yolda pedal çevirdikleri kadar rahat pedal çevirirler. Bisiklet kullanmayanlar için zannedildiği kadar güç değildir pedal çevirmek ve yol almak.

Yokuş ile Eğim arasındaki fark, tamamen zihinsel ve dilseldir. Bisiklet kullan(a)mayan kişiler, zihinlerindeki yolun/eğimin tamamına "yokuş" diyerek, daha baştan, önyargı ve sonuç odaklılıklarının yarattığı zihinsel ve dilsel engele takılır. Ya da böylesine değiştirilebilecek bir "engel" yerine "yokuş" tanımından vazgeçerek, %90 oranında kolaylaştırabilirler bisiklet üzerine çıkmayı. Düz yol aramak gibi yersiz bir beklentiden de kurtulmuş olur ve bisikletleriyle yol alırlar.

Bisiklet üzerine çıkılır, "yokuş" denilen fakat bisiklet üzerindeyken sadece bir eğim olarak deneyimlenen bu yollarda bir süre bisiklet kullanılırsa, çevrilen pedalın kolaylığı kadar ve sadece yoldaki bir eğim olarak geçilir o süreç ve kolaylıkla tamamlanır, o gözde ve sözde büyütülen eğim. )

- YOKUŞA SÜRMEK ile/ve/||/<> KÖTÜYE KULLANMAK

- YOL YÜRÜMEK değil YOL SÜRÜMEK

- YOL-İZ (BİLMEMEK)

- YOL-YORDAM (BİLMEK, GÖSTERMEK, SORMAK)

- YOLA ÇIKMAK:
"İKNA EDİLMİŞLER" İLE ile/değil/yerine/>< İNANMIŞLAR İLE

- YOLA ÇIKMAK ile/ve/< YOLDAN ÇIKMAK

- YOLDA KALMAK ile SINIFTA KALMAK

- YOLLAMAK ile/yerine/değil UĞURLAMAK

- YOLLU" (OLMAK) ile/değil YOLDA (OLMAK)

- YOLSUZLUK ile YOLSUZLUK ile YOLSUZLUK

( Parasızlık. İLE Dolandırıcılık. İLE Aidiyetsizlik. )

- YOLUNDAN ile/değil YOLUYLA

- YOLUNU AÇMAK ile/ve YOLUNU OLUŞTURMAK

- YÖN ile/ve/||/<> BAĞLAM

- YÖN ile BOYUT

- YÖNELİK değil YÖNELEN

- YÖNELME DURUMU ile ...

( DATIVE CASE )

- YÖNELMEK ile YALVARMAK

- YÖNETİM ile/ve/||/<>/> YÖNLETİM

- YÖNETMEK ile/ve/||/<> "YÖN VERMEK"

- YÖNETMEK = DOĞRULUK/DÜRÜSTLÜK[Fars.]

( Yönetmek, dürüstlük demektir. Sen doğru yönetirsen, kimse yanlış olmaya cesâret edemez. )

- YÖNLENDİRME ile/değil ANIMSATMA

- YÖNLENDİRME ile/ve/değil/yerine/||/<>/< DÜZENLEME

- YÖNTEM ve/<> KOŞULLAR

- YÖNTEM = USÛL = METHOD[İng.] = MÉTHODE[Fr.] = METHODE[Alm.] = METHODUS[Lat.] = METHODOS[Yun.] = METODO[İsp.]

- YÖNTEMLER ile/ve/||/<>/< KAÇINILMASI GEREKEN "YÖNTEMLER"

- YORGAN-DÖŞEK (YATMAK)

( Hasta olmak. )

- YORGUN-ARGIN (EVE DÖNMEK)

- YORMAK ile YORMAK

( Yorgun duruma getirmek. İLE Bir nedenle bağlamak, bir duruma işaret saymak, bir anlam vermek, yorumlamak. )

- YÖRÜK["YÜRÜK" değil!] ile TÜRKMEN[< TURKOMAN < TÜRK-İMAN]

( Sünnî göçer. İLE Sünnî olmayan göçer. )

- YORULMA:
ZİHİNDE ile/ve/||/<> GÖVDEDE

( Uyku kaçar. İLE/VE/||/<> Uyku gelir. )

( Yeterince düşünmekten kaçmak ve/ya da uykunuzun gelmesini istiyorsanız, fiziksel işler yapınız, (daha çok) hizmet ediniz. )

- YORULMAK" ile/ve/değil/ne yazık ki/||/<>/< SÖZCÜK DAĞARCIĞI/N YETERSİZ

- YORULUYOR İNSAN değil YORULUYORUM

( Kişisel ve/ya da özel olan bir durumu, genelleyerek ya da abartarak, [kendine hizmet eden/çıkarına uyan] "akla" bürümenin [rasyonalizasyonun], çevreye hiçbir etkisi/katkısı olmadığı gibi, en başta, bu sözü söyleyen kişiye ve çevresine/zihinlere olan yükü çok fazladır. Aslolan da, ne söyleyeceğini bilmek değil ne söylemeyeceğini düşünmek ve ona göre konuşmak/konuşabilmektir! )

- YORUM:
[ne yazık ki]
YANLIŞ ile ÇILGINCA ile ZORLAMA

- YORUM(KEYFİYET / LÂF | KÜFÜR | HERZE) ile/değil/yerine/>< DÜŞÜNCE

- YORUM ile/ve/değil/yerine/||/<>/< BOŞLUK

- YORUM ile/ve/<>/= ÇEVRİ/TE'VİL[< Ar.]

( ... İLE Bir söz ya da davranışı, görünür anlamından başka bir anlamda kabul etme. | Burgaç. )

- YORUM ile/ve/değil/||/<>/< DERLEME

- YORUM ile/ve/değil/yerine/||/<>/>/< GERİBİLDİRİM

- YORUMA AÇIKLIK ile/ve/değil/<> YORUMA MUHTAÇLIK

- YORUMSAMA ile/ve/değil/||/<>/< YORUMLAMA

- YÜCE/LİK ile/ve/<> MUTLAK/LIK

( Belirlenim. İLE/VE/<> Belirlenimsizlik. )

- YUH ile ÇÜŞ

- YUH ile YUHA

( Hoşnutsuzluk ve öfke anlatır. İLE Birine karşı beğenilmeyen bir durumda, hep birden haykırılan bir hakaret sözü. )

- YÜK ile/ve/değil/||/<> KARMAŞA

- YUKARIYA değil YUKARI

- YÜKLEDİĞİN ile/ve/||/<> YÜKLENDİĞİN

- YÜKLEM/LER ile/ve/||/<> ÇELİŞİK YÜKLEM/LER

- YÜKLEM = ATTRIBUTE[İng.] = ATTRIBUT[Fr., Alm.] = ATTRIBUTUM[Lat.]

- YÜKLEM = MAHMUL = PREDICATE[İng.] = PRÉDICAT[Fr.] = PRÄDIKAT[Alm.] = PRAEDICATUM[Lat.] = KATEGOREMA[Yun.]

- YÜKLEM ve/||/<>/= YETİ

- YÜKLEMEK ile/ve/değil/||/<> GENİŞLETMEK

- YÜKLENME ile/değil/yerine ÜSTLENME

- YÜKLENMEK" ile/ve/<> ABANMAK

- YÜKSEK TEKNOLOJİ değil İLERİ TEKNOLOJİ

- YÜKSEK ile SAĞLAM

- YÜKÜMLÜLÜK KİPİ ile ...

( DEONTIC MODALITY )

- YÜKÜMLÜLÜK ve/||/<> ÖZ

- YUMŞAK değil YUMUŞAK

- YUMULMAK ile GÖMÜLMEK

- YUMUŞATMA ile/ve/<> DENGELEME

- YUMUŞATMAK ile/ve/değil/yerine DENGELEMEK

- YUMUŞATMAK ile/ve/||/<> GEÇİŞTİRMEK

- YUNAN HARFLERİ ile ...

- YUNANCA ile/ve LATİNCE

( ile/ve ... )

- YUNİT[İng. < UNIT] değil/yerine/= BİRİM

- YURO/EURO yerine "AVRO"

- YÜRÜME/"YOL ALMA"[GELİŞİM, DEĞİŞİM]:
AYAKKABI İLE değil AKIL İLE!

- YÜRÜTME ile/ne yazık ki "YÜRÜTME"

( Sürdürme. İLE/NE YAZIK Kİ Çalma. )

- YÜRÜYÜŞ" ile/ve/||/<>/> YAŞAYIŞ

- YUSYUVARLAK

- YUTMAK" ile/ve/||/<>/< FARKETMEMEK

- YUTTURMA ile/değil/yerine/>< TUTTURMA

- YUVALANMA ile/ve/||/<> YAPILANMA

- YUVARLAMA ile/ve/||/<> KESTİRME

- YUVARLAMAK ile BURMAK

- YÜZ VERİLDİ DİYE ASTARINI İSTEMEK ile ENSEYE TOKAT, GÖTE PARMAK

- YÜZ YÜZE (GÖRÜŞMEK)

- YÜZ-GÖZ (OLMAK)

- YÜZ-GÖZ (OLMAK)

- YÜZ ile YÜZ

( Doksandokuzdan sonra gelen sayını adı ve bu sayıyı gösteren im. 100 | Kez, kere sözcükleri ile birlikte kullanılarak, yapılan işin çokluğunu abartılı bir biçimde anlatı.[Yüz kere söyledi.] İLE Başta, alın, göz, burun, ağız, yanak ve çenenin bulunduğu ön bölümü. | Keskin kenar. | Bir şeyin ön tarafta bulunan bölümü, alnaç, cephe. | Bir kumaşın dikiş sırasında dışa getirilen gösterişli bölümü. | Yastığa geçirilen kılıf. | Bir şeyin, görünün bölümünde kullanılan kumaş. | Utanma. | Birinin, görülegelen ya da umulan hoşgörürlüğüne güvenilerek gösterilen cüret. | Nedeniyle. | Yan, taraf. | Bir yapının dışa bakan düşey yüzeylerinin tümü. )

- YÜZEYEL değil YÜZEYSEL

- YÜZEYSEL ile/değil/yerine/>< ANSİKLOPEDİK

- YÜZÜ-GÖZÜ (AÇILMAK)

- YÜZÜNDEN DÜŞEN BİN PARÇA ile/ve KARADENİZ'DE GEMİLERİN Mİ BATTI?

- YÜZÜNE-GÖZÜNE BULAŞTIRMAK ile BİR ÇUVAL İNCİRİ BERBAT ETMEK

- ZERÂFET değil ZARÂFET(KİYÂSE/T: Akıllıca davranış, akıllılık.)

- ZÂCİR ve/||/<>/>/< RAM

( Men ve yasak eden. VE İtaat eden. )

- ZAFER:
ZEVK ile/ve/||/<> SEVİNÇ

- ZAFER ile/ve/değil/yerine/||/<>/< SEFER

( Sonuç. İLE/VE/DEĞİL/YERİNE/||/<>/< Süreç. )

- ZAHMET OLMAZSA ile/değil SAKINCASI YOKSA

- ZAHMET değil/yerine/= GÜÇLÜK

- ZAHR[Fars.] ile/ve/||/<> ZAHR[Ar.]

( Ağu, zehir, sem, yılan/akrep vb. zehiri.[> ZAHRA: Öd, safra, öç, öfke.] İLE/VE/||/<> Çiçek, özellikle sarı çiçek. )

- ZAMAN (DİLBİLGİSEL) ile ...

( TENSE (GRAMMATICAL) )

- ZAMAN GEÇİRMEK ile/değil/yerine ZAMANI DOLDURMAK

- ZAMAN VERDİM ile/değil/yerine SÜRE KOYDUM

- ZAMAN YÖNETİMİNDE:
ACİL ve ÖNEMLİ ile/ve/||/<> ÖNEMLİ ve ACİL DEĞİL
ile/ve/||/<>
ACİL DEĞİL ve ÖNEMSİZ ile/ve/||/<> ÖNEMSİZ ve ACİL

( Hemen yap/alım! İLE/VE/||/<> Yapacağımız zamanı belirle/yelim!
İLE/VE/||/<>
İşi yapabilecek biri(leri)ne yönlendir/elim! İLE/VE/||/<> Yapma/yalım! )

- ZAMAN ZAMAN

- ZAMAN ZAMAN ile OLUR OLMAZ

- ZAMAN(IM) YOK ile/değil ÖNEM VERMİYORUM

- ZAMAN(ve "SÜREKLİLİK/TE"):
DEVİM BİRİMİ ile/ve/||/<>/> ANLARIN TOPLAMI ile/ve/||/<>/> VEHMİ ile/ve/||/<>/> RED ile/ve/||/<>/> ZAMANDAN BAĞIMSIZLIK

- ZAMAN ile YALIN ZAMAN

( ABSOLUTE TENSE )

- ZAMANI DEĞİL" ile "SIRASI DEĞİL"

- ZAMANI GELDİĞİ ZAMAN ... değil ZAMANI GELDİĞİNDE ...

- ZAMANI GELİRSE" ile/ve "ZAMANI GELDİĞİNDE"

- ZAMANI ÖLDÜRMEK" ile/değil "ZAMANI DEĞERLENDİRMEK"

- ZAMANI/VAKTİ HARCAMAK değil/yerine ZAMANI/VAKTİ KULLANMAK

- ZAMANIN EL VERDİĞİNCE değil ZAMAN EL VERDİĞİNCE

( "ZAMANIN EL VERDİĞİ KADAR" demek üzereyken "ZAMANIN" diye başlayıp bu sözü kullandıktan sonra bir anda zihne başka bir sözün gelmesiyle hızla yön değiştirerek ifadenin bozulmasıyla oluşur. [Dli yanlış kullanmaktan değil bazen konuşma koşullarının çoklu etkileri altında sözcükler arasında karmaşalar yaşanabilir.] )

- ZAMİR[Ar.] değil/yerine/= ADIL

- ZAMK[Ar. < ŞAMG] değil/yerine/= TUTKAL/YAPIŞTIRICI

- ZAMKİNOS

( Adı birden anımsanamayan, küçük, değersiz şeyler için kullanılır. | Dost, metres. | Kaçma. )

- ZAN(N) ile/değil/yerine/>< İLM/İLİM

- ZAN ile/değil ATIF

- ZAN ile/ve/||/<> ŞAİBE

- ZAN değil/yerine/= SANI

- ZAN ile/ve/değil/yerine/<>/>< SEN

- ZAN değil/yerine/>< ZEN

- ZANGIR ZANGIR / ZINGIL ZINGIL / ZINGIR ZINGIR (TİTREMEK)

- ZANN[Ar.] ile/= GÜMÂN[Fars.]

- ZANNEDİYORUM ile/ve/||/<> BELLEĞİM YANILTMIYORSA

- ZANNETMEDEN ÖNCE ve/<> YARGILAMADAN ÖNCE ve/<> YARALAMADAN ÖNCE ve/<> KONUŞMADAN ÖNCE

( Öğren! VE/<> Anla! VE/<> Hisset! VE/<> Düşün! )

- ZANNETMEK ile/ve/||/<> BİLE DEĞİL

- ZAP ZAP ile RAP RAP
[< Divân-ü Lugât-it-Türk]

( Adımların hızlı atılmasına ilişkin yansıma bir ilgeç. İLE Adımların atılmasına ilişkin yansıma bir ilgeç. )

- ZAPZAYIF

- ZÂR Ü PERİŞÂN

- ZAR-ZOR (HALLETMEK)

- ZARAR-ZİYAN

- ZARARI, AZA İNDİRGEMEK değil ZARARI, AZA İNDİRMEK

- ZARARLI OLMAK ile/ve ZARARDA OLMAK

- ZARARLI SABİT GELENEĞE SAPLANMA değil/yerine/>< YARARLI SABİTİN TAKLİDİ

- ZARARLI/YANLIŞ/KÖTÜ/GÜNAH/HARAM AMA ... ile/değil/yerine ... VE ZARARLI/YANLIŞ/KÖTÜ/GÜNAH/HARAM

- ZARARSIZ OLMAK ile/ve/||/<>/> YARARLI OLMAK

- ZARARSIZ ile MASUM

- ZARFLARDA:
DURUM ile/ve/||/<> ZAMAN ile/ve/||/<> YER-YÖN ile/ve/||/<> MİKDAR ile/ve/||/<> SORU

- ZARİ ZARİ[Fars.] değil/yerine/= HÜNGÜR HÜNGÜR/İNLEYEREK (AĞLAMAK)

- ZARÎFE[Ar.] ile ZÂRİFE[Ar.]

( Zarif şey. İLE Fazla, gereksiz söz. )

- ZARIL ZARIL

- ZARLA-ZORLA

- ZARUNLU:
ZARURÎ ile/ve/değil ZORUNLU

( Bazı/çoğu sözler hatalı seslendirildikleri için değil konuşurken, birbirine yakın ya da eş iki sözcüğü bir anda söyleme ya da birini söyleyecekken ani bir karar ve hızla ötekine geçme sonucu çıkan söz(cük)lerdir. )

- ZÂT-EN ile/ve/||/<> HAKİKAT-EN

- ZÂT[Ar.]-EN[Fars.][<>/||/>< SIFAT-EN] değil/yerine/=/: ÖZCE, ÖZ OLARAK, ÖZÜ İTİBARİYLE["doğrusu" değil!]
[<>/||/>< SIFATEN: görünüşçe, görünüş olarak, görünüşü itibariyle]

- ZÂTEN ... ile/değil/yerine BİRİNCİSİ, ...

- ZÂTEN ... ile/değil/yerine HATTA ...

- ZÂTEN ... ile/değil/yerine NASIL OLSA ...

- ZÂTEN ŞÖYLEYDİ değil/yerine DAHA ÖNCE DE ŞÖYLEYDİ

- ZATEN" ile/değil/yerine/<>/< AKSİNE/BİLAKİS

- ZÂTEN" değil/yerine BİLİNDİĞİ GİBİ/MÂLUM

- ZATEN ile/ve/değil/yerine/||/<>/< ... OLMASA DA

- ZATEN ile/ve/değil/yerine/||/<>/< HER HALÜKARDA

- ZATEN ile/ve/||/<> HER ŞEY

- ZÂTEN ile/değil/yerine ŞİMDİLİK/HENÜZ

- ZATEN ile/ve/değil/yerine/||/<>/< TEMELDE

- ZÂTEN ile/ve/değil/yerine YİNE DE

- ZATİ[Ar.] ile ZATÎ[Ar.] ile ZÂTÎ[Ar.] ile Zâtî[Ar.]

( Zâten. İLE Kendine özgü. İLE Kendiyle ilgili, kendine ait, kişilik, özlük, özel. İLE Ünlü Türk şairi. [1471 - 1546] )

- ZATÜRRİE/PNÖMONİ değil/yerine BATAR

( Akciğer yangısı/iltihabı. )

- ZÂYİ/ZİYAN[Ar., Fars.] değil/yerine/= YİTİK/KAYIP/ZARAR

- ZAYIF/LIK ile/ve/değil/yerine GÜÇSÜZ/LÜK

- ZAYIF ile/ve/değil GÜDÜK

- ZAYIF ile/değil NAİF

- ZEBSE değil SEBZE

- ZEDELE(N)ME ile/ve/değil/yerine/||/<>/< ÇEŞİTLE(N)ME

- ZEDELEME ile/ve/||/<> RENCİDE[Fars.] (ETMEK)

( Vurma, çarpma sonucunda hafifçe yaralamak. | Zarar vermek, zarara uğratmak. İLE/VE/||/<> İncitmek, kalbini kırmak. )

- ZEDELEME ile/ve/<> SARSMA

- ZEHİR-ZEMBEREK (ETMEK/OLMAK)

( Pişman olunduğunda. )

- ZEHİR ile/ve/||/<> ENGEL

- ZEHİR ile/ve/değil/yerine/||/<>/>< İLÂÇ

( Kullanım/uygulama/katkı oranındadır. )

( Zehiri [ya da ilâcı], zehir/ilâç yapan, dozudur.
DOSIS FACIT VENOMIUM[Lat.] )

- ZEHİR ile/ve/değil/yerine/||/<>/< ŞİFÂ

- ZEKÂ:
(HIZLI) (İSÂBETLİ) "BİRLEŞTİRME/BAĞLANTILANDIRMA/KESKİNLEŞTİRME" BİLGİSİ ile/ve/değil/||/<> AYIRMA BİLGİSİ/YETİSİ

- ZEKÂ[Ar.] değil/yerine/= ANLAK

- ZEKÂ ile/ve/değil/yerine/||/<>/>/< EMEK

- ZEKÂ ile GÖRÜNTÜ

( Zekâsını beğendiğin kişinin, görüntüsünü merak etme!
Zekâsını kullanmayan birininse, görüntüsünden etkilenme! )

- ZEKÂ ile/ve/değil/yerine/||/<>/>/< ŞEFKÂT

( [karşısında] Eğiliriz. İLE/VE/DEĞİL/YERİNE/||/<>/>/< Diz çökeriz. )

- ZEKÂNIN ELVERMESİ" ile "AKLIN BASMASI"

- ZEMİN[Ar.] değil/yerine/= TABAN/YER

- ZEMİN ile/ve/<> AĞ

- ZEMİN ile/ve/<> BAĞLAM

- ZENAAT değil ZANAAT

- ZENCİ/FELLAH[Ar.] değil/yerine/= SİYAH/KARA TENLİ

- ZENGİN/LİK ile/ve/değil/yerine/||/< ENGİN/LİK

- ZERRE MİSKAL (İLGİSİ BULUNMAMAK) -ile

- ZERRE ile/ve/||/<> KÜRRE[Ar. < KURE]

( Çok küçük parçacık. | 0,00156 gram olan ağırlık ölçü birimi. İLE/VE/||/<> Tüm noktaları merkezden aynı uzaklıkta bulunan bir yüzeyle sınırlı nesne. | Yeryüzü, acun/dünya. )

- ZERREDEKİ OKYANUS ile/ve/||/<> NOKTANIN SONSUZLUĞU

- ZERZEVÂT/SEBZEVÂT[Fars.] değil/yerine/= GÖVERİ/GÖVERTİ

- ZEVK ve/||/<>/< ZEKÂ

- ZİHİN(/DÜŞÜNCE) ve/||/<> DİL ve/||/<> YAŞAM(/UZAY)

( Ne ki, dilinde, aynı zihninde; ne ki, zihninde, aynı dilinde! )

( Dil, ne kadar zengin; zihin, o kadar engin. )

( "Dilin, Zihin Yapısı ve Kültür Üzerindeki Etkileri" başlıklı yazıyı okumak için burayı tıklayınız... )

- ZİHİN ve/||/<>/> BİR(LİK)

- ZİHİNDE:
OLGU değil [ya] NESNE [ya da] OLAY

- ZİHN-İ DAKÎK ile/ve/||/<>/>/< ZİHN-İ RAKÎK

- ZİHNİ:
"DALGALI" ile/ve/||/<> "ÇALKANTILI"

- ZİHNİN: "KÖLESİ OLMAK" değil/yerine/>< USTASI OLMAK

- ZİHNİN:
"DOLULUĞU" ile/ve/değil/yerine/||/<> "YÜKLÜLÜĞÜ"

- ZİHNİNDE ve/=/||/<>/>/< DİLİNDE

( Ne ki, var zihninde; aynı var dilinde!
Ne ki, var dilinde; aynı var zihninde! )

- ZİKIYMET[Ar.] değil/yerine/= DEĞERLİ

- ZİKR (ETMEK) ile/değil ZERK (ETMEK)

- ZİKR ETMEK ile İFŞÂ ETMEK

- ZİL-ZURNA (SARHOŞ OLMAK)

- ZİMMET ile/ve MATLUB

( Borç. İLE/VE Alacak. )

- ZİNCİR ile/ve/değil/yerine/||/<> BLOK ZİNCİR

( İki uclu/yönlü. İLE/VE/DEĞİL/YERİNE/||/<> Altı yönlü/yanlı/yüzlü. )

- ZİNDE[Fars.] değil/yerine/= DİNÇ/DİRİMLİ/DİRİ/SAĞLAM

- ZİNDE[Fars.] ile/ve/||/<>/> İZİNDE

- ZINDIK KOKLATMAMAK değil ZIRNIK KOKLATMAMAK

- ZİNHAR[Fars.] değil/yerine/= SAKIN

- ZIP ÇIKTI ile/ve/||/<> NEV ZUHUR

- ZIPÇIKTI değil/yerine/= TÜREDİ

- ZIPKIN GİBİ ile/ve/||/<> DİPÇİK GİBİ

- ZIPLAMA ile/ve/değil/yerine SIÇRAMA

- ZIR ZIR (AĞLAMAK)

- ZİR ZİR/ZİV ZİV (GEZMEK)

- ZİRÂ'[Ar.] ile ZÎRÂ[Ar.]

( Dirsekten orta parmak ucuna kadar olan bir uzunluk ölçüsü.[75-90 cm. arasındadır.] | Ay menzillerinden biri. İLE Çünkü, şundan dolayı ki. )

- ZİRA[Fars.] değil/yerine/= ÇÜNKÜ

- ZİRÂAT değil/yerine/= TARIM

- ZIRIL ZIRIL (AĞLAMAK)

- ZIRT-FIRT ile ZIRT-PIRT ile ZIRT-ZIRT

- ZIRT ile/değil/yerine/>< SIRT

- ZIRVA ile ZIRVA[Fars. < ZİRE-BÂ] ile/değil/yerine/>< ZİRVE/DORUK

( Zirvelerin, zırvalar ile işi olmaz. )

( Saçma, saçma sapan, boş, anlamsız söz. İLE Nohut ve çeşitli meyveler yapılan bir tür yemek. İLE/DEĞİL/YERİNE/>< Dağın/tepenin en üst noktası. | Bir işte ulaşılan en üst aşama. )

- ZİRVE[Ar.]/ŞÂHİKA değil/yerine/= DORUK

- ZIT/LIK ile/ve/değil/yerine TAMAMLAYICI/LIK / TAMAMLAYICI/LAR

- ZIT değil/yerine/= KARŞIT

- ZİYÂDE[Ar.] ile/ve/||/<>/> BEREKETLİ[Ar.]