ÖNCELİKLİLER [PRIORITIES]▼
- SES ile SELEN/SÂDÂ/SEDÂ(İNSAN SESİ)
( BÂKÎ KALAN BU GÖK KUBBEDE
HOŞ BİR SÂDÂ İMİŞ )
( SOUND with VOICE )
- SES ile/ve MÜZİK
( ... İLE Aralıkların yüzdelerini bilmek. )
( ... İLE Lisanullah/Lisan-ul Melaike )
( ... İLE Hakimiyet Simgesi. )
( Ses dalgalar halinde yayılır. Bir saniye içindeki dalga sayısı sesin karakterini tespit eder. Saniyede 260 dalga yapan, yani titreşen ses "Do" notasıdır. )
( SOUND with MUSIC )
- SES ile SESSİZLİK
( SAVT ile SAMT )
( SOUND with SILENCE/QUIETNESS )
- BEHÎM[Ar.]: Dik, pürüzsüz ses.
- İLM-İ EDVÂR[Ar.]: Mûsikî ilmi.
( Bilin evvel ki, mûsikî ilmi, ilm-i evveldir! [BEDRİ DİLŞÂT: MURADNÂME, XV. yy.] )
( Mûsikî bir ilimdir, Hüsn-i İsti'mâl gerektirir. [İSTİ'MÂL(< AMEL): Kullanma, güzel kullanma.] )
- DARÜL ELHAN: Konservatuvar.[İlk müzik/sanat okuludur.][Şehzade Camii ile Binbirdirek arasındaki Vefa Lisesi sokağındaydı.]
- TÜRK MÜZİK EŞİĞİ
- SANAL MÜZİK MÜZESİ
- PASTORAL MÜZİK[Fr.]: Kır yaşamını anlatan müzik.
- MELODİ ile MÜZİK
( MELODY with MUSIC )
- MÜZİK ile/ve MÛSİKÎ
( Hakimiyet Simgesi. İLE/VE Medenî yükselişin son, sükûtun da ilk sanatıdır. )
( Türk ile Batı müziğinde 4 ses farkı vardır. )
( Türk mûsikîsinde, akord, Ney'e göre yapılır. )
( Türk mûsikîsinde, insan sesi esastır! )
( Fâsık'ın fısk'ını, Âşık'ın aşkını artırır. )
( MÛSÎKÂR KUŞU: Gagasındaki deliklerden çıkan uyumlu sesten. )
- MÜZİK ile/ve/değil İLÂHÎ
- MÜZİK ile/ve KLÂSİK MÜZİK
- MÜZİK ile UYKU
- MÜZİK ile "KAPI GICIRTISI"
- PİYASA MÜZİĞİ ile/ve POPÜLER MÜZİK
- MÜZİK ile/ve SU SESİ, ŞIRILTI
- MÜZİK ile/ve/ SESSİZLİK
( Sessizlik de müziğin içindedir. )
- MÜZİK ile/ve//= MATEMATİK
- MÜZİK ile/ve/ DİL
- MÜZİK ile/ve/ SÖZ
( Sözün bittiği yerde başlayan nutuk. )
- MÜZİK ile/ve/ AHLÂK
- MUTRİB: Müzikle uğraşan. | Bir müzik aleti çalan.
- MÜZİK ve DİN
- YEMEK ile/ MÜZİK
( Yemek sırasında çalınan keman hem aşçıya, hem de kemancıya saygısızlıktır. )
( TO EAT with/ MUSIC )
- MELODİ ile TINI
- TEMPO ile RİTİM
( TEMPO with RHYTHM )
( ARSIS ve THESIS: Ritim tutulurken elin veya ayağın kalkıp inmesi. )
- RİTM ile/ve TEKRAR
( RHYTHM with/and REPEAT )
- RİTM ile EZGİ ile UYUM/ARMONİ
- SES ile MELODİ
( SOUND with MELODY )
- SES/SELEN ile/ve SAZ(TÜM MÜZİK ALETLERİ)
( VOICE with/and INSTRUMENT )
- MELODİ ile/ve ARMONİ
( EZGİ ile/ve UYUM )
( Tek sesli. | Kurallı ses dizisi. İLE/VE Çok sesli/porteli. )
- TAMPARE ile KOMA
( Tam ses iki eşit parçaya ayrılır. İLE Yarım ses, dokuz eşit olmayan parçaya ayrılır. )
- BEMOL(b) ile DİEZ(#)
( Kalınlaştırır. İLE İnceltir. )
- DİEZ ile ÇİFT DİEZ
( # ile X )
- ÇİFT DİEZ ile DONANIM
- PİYANODA: TAM SESLER ile/ve YARIM SESLER
( Beyaz tuşlar. İLE/VE Siyah tuşlar. [Solunda ise yarım ses inceltir. Sağında ise kalınlaştırır.] )
- FON: Akustikte ses şiddeti birimi.
- PES ile TİZ
- TONALİTE ile ATONALİTE
- DETONE ile/ve/değil SURTONE
( Eşik altına düşürmek. İLE/VE/DEĞİL Eşik üstüne çıkarmak. )
- NOTALAR:
( DO - ut queant laxis
RE - REsonare fibris
Mİ - MIra gestorum
FA - FAmuli tuorum
SOL - SOLve polluti
LA - LAbi reatum
Sİ - Sancte Iohannes )
( GUIDO d'ARREZO )
( Son notadan sonra, Do'nun titreşim sayısının bir katı kadar titreşimde daha ince bir Do gelir. )
- NOTA ile/ve HAMPARSUM NOTASI
- NOTA ile/ve EBCED NOTASI
( ... İLE/VE SOFIUDDIN URMEVÎ[XIII. yy.] [Ebced notasını düzenleyen.] )
- DİKEY ile YATAY
- BİRLİK, 4/4'LÜK NOTA ile 1/2'LİK, 1/4, 1/8, 1/16, 1/32, 1/64'LÜK NOTA
( Notaların başı. İçi boş daire şeklindedir. İLE
Öteki tüm notalar bunun geometrik diziyle bölünmesinden oluşur. )
( 4/4'lük notanın yarı değerinde olan ikilik ya da 1/2'lik nota, yukarıdaki içi boş yuvarlağa bir kuyruk takılmasıyla belirlenir. Bunlardan iki tanesinin süre olarak toplamı birlik notanınkine eşittir. 1/64'lükten küçüğünün çalınması ve kulakla hissedilmesi kolay değildir. )
- 9/8'LİK ile/ve 9/8'LİK
( Türk. İLE/VE İrlanda. )
- NOTA ile/ve GADUFU
( ... İLE/VE Japon müzik yazısı. )
- BOETIUS NOTA YAZISI ve GREGORIUS NOTA YAZISI
- BAZI KISALTMALAR:
( Ad lib: Ad libitum
D.C.: Da capo
Dim.: Diminuendo
f: Forte
ff, fff: Fortissimo
fz: Forzando
G.P.: General pause, Grand pause
M.D.: Main droite, Mano destra
M.G., M.S.: Main gauche, mano sinistra
mf: Mezzo forte
mp: Mezzo Piano
pp, ppp: Pianissimo
pizz: Pizzicato
rit: Ritenuto
sf, sfz: Sforzando, sforzato
V.S.: Volti subito )
- OKTAV ile/ve GAM ile/ve AKOR(D)[< Lat.: ADCORDIS: Akıl ve gönüle doğru.]
( İki Do arası. Sekiz sesten oluşan ses. İLE/VE
Notaların baştan sona ve/veya sondan başa tek solukta okunması.
[ DO-RE-Mİ-FA-SOL-LA-Sİ--D0--Sİ-LA-SOL-FA-Mİ-RE-DO ]
İLE/VE
Üç ya da daha çok sesten oluşan üçlü aralıklar şeklinde dizilebilen her uyum. | En az üç sesin aynı anda çalınması. )
( Türk mûsikîsinde Akord Ney'e göre yapılır. )
( OCTAVE with/and SCALE(/HEXACHORD) with/and ACCORD )
- AKOR'DA ÖNEMLİ SESLER: I. ve III. ve V. ve VII.
- TRANSPOZE ile ŞET
( ... İLE Türk musikîsinde bir makamı kendi perdelerinden daha tiz ya da pes perdelerde çalma. )
- USUL ile/ve ARUZ ile/ve MAKAM ile/ve EDEB
- MAKAMLAR('I)/DARB
( Makamlar 3'e ayrılır:
1- Ana makam (Basit makamlar)
2- Göçürme makamlar (Transpoze)
3- Birleşik makamlar (Mürekkep) )
( Bir makamın kendi durak perdesinden başka perdelerde kullanılması olanaklıdır. Buna şed(transpozisyon) denir. Örneğin Buselik makamı "la"(dügâh) perdesinde durur; aynı makam sol (rast) perdesine nakledilirse "nihavend" adını alır. Basit ve şed makamlardan başka Türk müziğinde pek çok mürekkep makam vardır. Birçok dörtlü, beşli ya da sekizlinin bir araya gelmesinden yapılan makamlara "Mürekkep makam" denir. Türk müziğinde 1 "sekizli"de eşit olmayan 25 ayrı ses vardır. Bu ilke, Türk müziğinin temelidir. )
( Makamlar çârdır(dörttür). [BEDRİ DİLŞÂT: XV. yy.] )
- ANA MAKAMLAR:
( * Çarğah
* Buselik
* Kürdi
* Rast
* Uşşak
* Neva
* Hüseyni
* Hicaz
* Hümayun
* Uzzal
* Zirgüle
* Karciğar
* Süzinak )
( Bu basit makamlar, 6 çeşit dörtlü ve beşliden yapılmıştır. Arka arkaya belirli aralıklara gelen 4 sese "dörtlü" 5 sese "beşli" denir. Bunlar şunlardır; Çargah, buselik, kürdi, rast, uşşak(hüseyni) ve hicaz dörtlü ve beşlileri. )
- ÇEŞİTLİ MAKAMLAR:
( * ACEMAŞÎRÂN
* ACEMKÜRDÎ
* BESTENİGÂR
* BEYÂTİ ARABÂN
* BÛSELİK
* DÜGÂH
* EVC
* EVCÂRÂ
* GERDÂNİYE
* GÜLNÂRÎ
* HİCAZ
* HİCAZKÂR
* HÜSEYNİ
* H. BÛSELİK
* HÜZZÂM
* KARCIĞAR
* K. HİCAZKÂR
* MÂHÛR
* MUHAYYER
* M. BÛSELİK
* NEVÂ
* NİHÂVEND
* NİKRİZ
* PENÇGÂH
* RAST
* SABÂ
* S. ZEMZEME
* SEGÂH
* SÛZİNÂK
* ŞEHNÂZ
* UŞŞÂK
* YEGÂH )
- MAKAMLARIN ETKİLERİ:
( * RAST MAKAMI: İnsana sefa verir.
* REHÂVÎ MAKAMI: İnsana bekâ verir.
* KÛÇEK MAKAMI: İnsana hüzün ve elem verir.
* BÜZÜRK MAKAMI: İnsana havf(korku) verir.
* ISFAHAN MAKAMI: İnsana cevir ve seha verir.
* NEVÂ MAKAMI: İnsana lezzet ve ferahlık verir.
* UŞŞAK MAKAMI: İnsana gülme verir.
* ZİRGULE MAKAMI: İnsana uyku verir.
* SABÂ MAKAMI: İnsana şecaat verir.
* PUSELİK MAKAMI: İnsana kuvvet verir.
* HÜSEYNÎ MAKAMI: İnsana sulh verir.
* HİCÂZ MAKAMI: İnsana tevazu verir. )
- BAZI MAKAMLARIN ETKİLİ OLABİLDİĞİ ZAMANLAR:
( * Rast-rehavî makamları, seher zamanı etkilidir.
* Hüseyni makamı, sabahları etkilidir.
* Irak makamı, kuşluk zamanı etkilidir.
* Nihavend makamı, öğle zamanı etkilidir.
* Hicâz makamı, öğleyle ikindi arası etkilidir.
* Buselik makamı, ikindi zamanı etkilidir.
* Uşşak makamı, gün batımında etkilidir.
* Zengüle makamı, günbatımından sonra etkilidir.
* Muhalif makamı, yatsıdan sonra etkilidir.
* Rast makamı, geceyarısı etkilidir.
* Zirefkend makamı, geceyarısından sonra etkilidir. )
- EVC[Fars.] ile EVC[Ar. | çoğ. EVCÂT]
( Makam. İLE Yüce, yüksek, bir şeyin en yüksek noktası, doruk. )
- AKSAK ile AKSAK
( Usûl. İLE Hafifçe topallayan. | İyi gitmeyen/işlemeyen. | Eski Yunan ve Latin şiir ölçüsünde, sondan bir önceki hecesi kısa olacak yerde uzun olan dize. )
- [Ar.] DEVR-İ HİNDÎ ile DEVR-İ HİNDÎ
( Makam. İLE Güzellikler/güzeller. )
- [Ar.] DEVR-İ REVÂN ile DEVR-İ REVÂN
( Usûl. İLE Dünya. | Devir eden devrân. )
- DÜ-YEK ile DÜ-YEK
( Usûl. İLE 1-2. )
- [Fars.] FAHTE ile FAHTE
( Makam. İLE Güvercin/üveyik. )
- MUHAMMES ile MUHAMMES
( Usûl. İLE Beş. )
- NİHÂVEND ile NİHÂVEND
( Makam. İLE İran'ın batısında bulunan şehir. )
- [Fars.] NÎM ile NÎM
( Makam. İLE Yarı, yarım, buçuk. )
- [Fars.] NÎM-İ CEHL ile NÎM-İ CEHL
( Usûl. İLE Yarım bakış. )
- [Fars.] RÂST ile RÂST
( Makam. İLE Doğru/müstakim. | Sağ. | Haklı, doğru, gerçek. | Uygunluk. )
- ŞEHNAZ ile ŞEHNAZ
( Makam. İLE Kişi/ye. )
- [Ar.] ŞEVK Ü TARÂB ile ŞEVK Ü TARÂB
( Makam. İLE Neşe, sevinç ve coşkunluk. )
- [Fars.] ZENCÎR ile ZENCÎR
( Makam. İLE Zincir. )
- ACEM-AŞÎRÂN MAKAMI ile ACEM-AŞÎRÂN PERDESİ
( Türk mûsikîsinde kullanılan şed makamlarından biri. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...] İLE Aralıkları birbirine eşit olmayan 24 dereceli Türk mûsikîsi ses dizisinin kaba çârgâhtan başlamak üzere dördüncü perdesinin adı. )
- ACEM-KÜRDÎ: Türk mûsikîsinde kullanılan birleşik(mürekkeb) makamdır. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- ACEM-PÛSELİK: Tahminen iki yüzyıllık bir birleşik(mürekkeb) makamdır. Acem mürekkebine, bir pûselik beşlisinin eklenmesinden doğmuştur. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- ACEM-RAST: Adına Kırşehir'li Yusuf'un edvarında rastlanılan makam. [XV. yy.]
- ACEM-UŞŞAK: Adına Müstakimzâde Süleyman'ın dergisinde rastlanılan makam. [XVII. yy.]
- ACEM-ZİRKEŞÎDE: Adına Kırşehir'li Yusuf'un edvarında rastlanılan makam. [XV. yy.]
- ANBER-EFŞÂN: Nihâvend makamı gibi başlayıp sonradan yegâhta karar veren makam.
- ARABÂN-KÜRDÎ: Dede Efendi'nin düzenlemesi/terkibi olduğu kabul edilebilecek olan az kullanılmış mürekkep bir makamdır. [Beyâtî-arabân makamına bir kürdî dörtlüsü eklenerek oluşturulmuştur] [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- ARABÂN-NİGÂR: Adı anonim bir edvâr-ı ilm-i mûsikîde geçen makam.
- ARAZBÂR: Türk mûsikîsinin pek eski birleşik(mürekkeb) makamlarındandır. [Nevâ'da beyâtî ile rast beşlisi'nin çârgâh'taki şeddi ve uşak dörtlüsünün birleşmesinden meydana gelmiştir.] [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- ARAZBÂR-PÛSELİK: III. Selim'in ihtirâ[benzeri görülmemiş bir şey icâd etme] ettiği birleşik(mürekkeb) makamlardan biridir. [Arazbâr mürekkebine bir pûselik dörtlüsü ya da beşlisi eklenerek meydana gelmiştir.] [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- ARAZBÂR-ZEMZEM: Nasır Abdülbâkî'nin tetkik ve tahkikinde adı geçen makam.
- AŞÎRÂN: Hüseynî-aşîrân perdesinin ve makamının adının kısaltılmış şeklidir.
- AŞÎRÂN-MÂYE: Nasır Abdülbakî'nin tetkik ve tahkikinde adı geçen makam.
- AŞÎRÂN-PÛSELİK/PÛSELİK-AŞÎRÂN: Türk mûsikîsinin en eski makamlarındandır. Aşirân'da uşşak ile pûselik makamlarından mürekkeptir. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- AŞÎRÂN-ZEMZEME: Sâdullah Ağa'nın düzenlediği bir makamdır. Bu makam, pûselik-aşîrân mürekkebine, mi'de bir kürdî dörtlüsü eklenmesiyle oluşmuştur. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BÂD-İ SABÂ: Adı manzum ananim bir edvarda geçen makam.
- BÂD-ÂVERD: Doğu müziğinde bir ses.
- BAHR-İ NÂZÜK: Muradnâme'de geçtiğine göre en az 5-6 yüzyıllık bir makamdır. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BAHTİYÂR[Fars.]: Güneydoğu Anadolu, Musul ve Bağdat'ta kullanılan bir makam.
- BAÎD-İ LÂZIM: Bir makamın seyir dahilinde bulunup da istimali yok denilecek kadar o makama dâhil olan perdelere denir. [Sabâ makamının seyrinde neva perdesinin cüz'i bulunması gibi]
- BEND-İ HİSÂR: Sûz-i dil, pûselik ve sultânî yegâh makamlarından oluşmuştur. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BER-EFŞÂN[Fars.]: Türk müziğinin büyük usûllerindendir. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BESTE: Bir şarkının makam ve uyumu. | Kapalı, bağlı, bitiştirilmiş, bağlanmış. | Donmuş. | Esterâbâd ve Gürgan'da yapılan basma nakışlı ipek kumaş.
- BESTE-NİGÂR[Fars.]: En eski mürekkep Türk makamlarındandır. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BEYÂTÎ[Fars.]: Türk müziğinin en eski makamlarındandır. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BEYÂTÎ-ARABÂN[Fars.]: Türk müziğinin mürekkep makamlarındandır. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BEYÂTÎ-ARABÂN-PÛSELİK[Fars.]: Fahri efendinin düzenlediği bir makamdır. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BEYÂTÎ-PÛSELİK[Fars.]: Zekâi Dede'nin düzenlediği bir mürekkep makamdır. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BEYN-EL-BAHREYN: Adı anonim bir edvarda geçen makam.
- BEZM-İ TARAB: Yeni terkib edilmiş ve rağbet görmemiş bir mürekkep makamdır. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BEZM-ÂRÂ[Fars.]: Meclisi süsleyen. | Adı Nasır Abdülbaki'nin Tedkik ve Tahkik'inde terkipler arasında geçen makam.
- BÛSELİK: En eski makamlardandır. Minör karşılığıdır. Bûselik beşlisi ile hicaz dörtlüsünden oluşur. Dizisi çıkıcı olup hüseynîde son bulur. İnici şekli şehnâz-bûselik adıyla anılır. Nihâvend, sultân-ı yegâh, ruh-nüvâz gibi makamlar bundan çıkmıştır. Orta derecede kullanılmış makamlardandır.
- CURCUNA: Musikîde hızlı bir usûl.
- DÜYEK: Türk müziğinin küçük usullerindendir. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- HAFÎF: Türk müziğinin büyük usullerindendir.
- NEV-BAHÂR: Türk müziğinin en az altı yüzyıllık bir mürekkep makamıdır. [Zamanımızda bir örneği kalmamıştır.]
- RAPSODİ[Fr. < Yun.]: Ulusal ya da yöresel konulardan esinlenerek oluşturulmuş müzik yapıtı.
- RİKÂB: Türk müziğinde kullanılmış usullerden biri.[Zamanımıza kalmış bir örneği bulunmamaktadır.]
- TERANE[Fars.]: Ezgi.
- ZÂVİL: Türk musikîsinde çok eski bir makam. [Mahur makamına benzemekle beraber karar verirken la perdesi üzerinde do-diez ve si-bemol kullanarak hicaz geçkisi ile rast perdesinde karar verir.]
- PRELÜD[Fr. < Lat.]: Ses ya da çalgı ile ilgili bir kompozisyona girişi sağlayan yazılı ya da doğaçtan olan müzik parçası.
- ÜSLUB ile/ve USLÛB
- AĞIR BER-EFŞÂN ile YÜRÜK BER-EFŞÂN
( Ayrıntılı açıklamaları için... )
- PEŞREV ile UVERTÜR
( Alaturka müsikîde bestelerden önce ve taksimden sonra çalınan nağme. İLE
Batı müziğinde ana parçadan önce çalınan giriş/açış müziği. )
- PERDELER('İ)
( PERDE: Ses dalgasının frekansının ya da saniyedeki titreşim sayısının bir işlevi. [Hertz olarak ifade edilir.] )
- ŞARKI ile MÜZİK
( SONG with MUSIC )
- ŞARKI ile ŞANSON
( ... İLE Hafif şarkı. )
- ŞARKI OKUMAK/SÖYLEMEK ile/yerine/"değil" ŞARKI İCRA ETMEK
- İCRA ile/ve TERENNÜM[Ar.] ( Seslendirilmek üzere belirlenmiş şarkıyı/şarkıları söylemek, icra etmek. İLE/VE Güzel ve alçak sesle şarkı söyleme. )
- TEKRAR ile/ve/değil/yerine TERENNÜM
- "ŞARKI MEŞK ETMEK" değil MEŞK ETMEK
- "ŞARKI MEŞK ETMEK" değil ŞARKI/YI İCRÂ ETMEK
- ARŞİV ile/ve/değil/yerine BELLEK/HAFIZA/GÖNÜL
( Batı geleneğinde. İLE/VE/DEĞİL/YERİNE Doğu geleneğinde. )
- İCRACI ile BESTELEYEN/BESTECİ/BESTE-KÂR[Fars.]/KOMPOZİTÖR/COMPOSITEUR[Fr.]
- İCRA/CI ile SANAT/ÇI
- KOMPOZİTÖR ile YARATICI
- ŞARKI/CI ile YORUM/CU
- VOKALİST ile/yerine HANENDE
- MÜZİSYEN ile VİRTÜÖZ
( MUSICIAN with VIRTUOSO )
- MÜZİSYEN ile/ve/ya da MÛSİKÎŞİNAS
- GÛYENDE[Fars.]: Saz çalan ve şarkı söyleyen. | Öykü anlatan.
- SERÂYENDE[Fars.]: Şarkı söyleyen.
- MAESTRO[İt.]: Besteci. | Orkestra şefi.
- BAGET[Fr. < BAGUETTE]: Bateri çalmaya yarayan ince, kısa çubuk. | [Öteki anlamları/kullanımları için sözlüklere başvurunuz!]
- ODEON: Eski Yunan'da müzisyenlerin konser verdiği basamaklı yer.
- AEIDEIN: Şarkı söyleme eylemi.
- ARYA[< İt. ARIA] ile ARIETTA
( İnsan sesi için beste. İLE Kısa ve küçük arya. )
- ŞARKI ile/değil MEHTÂBİYE
- ŞARKI ile/ve TÜRKÜ
( Bestecisi bilinir. İLE/VE Bestecisi bilinmez. )
- ANADOLU TÜRKÜLERİ ile/ve/değil İSTANBUL TÜRKÜLERİ
( Daha çok, doğal, insani ya da çeşitli felâketlerden/sıkıntılardan dolayı yaşanan acılarıyla yazılır/yakılır. İLE/VE/DEĞİL Aşk acılarıyla yazılır/bestelenir. )
( ... İLE/VE/DEĞİL Karagöz-Hacivat gösterilerinde sıkça -ve her tipleme için ayrı- kullanılır. )
- HALK MÛSİKÎSİ'NDE: UZUN HAVA/LAR ile/ve KIRIK HAVA/LAR
( BU TOPRAĞIN SESİ [Halk Mûsikîmiz] - ADNAN ATAMAN - TÜRK EDEBİYATI VAKFI YAYINLARI kitabını okumanızı salık veririz. )
- BÖLGELERİNE GÖRE ile/ve KONULARINA GÖRE ile/ve TEKNİK YAPILARINA GÖRE ile/ve İCRADA KULLANILIŞ TÜRÜNE GÖRE
- TÜRKÜLERDE: OYUN HAVALARI ile/ve LİRİK ile/ve DOĞA(PASTORAL) ile/ve YERGİ(SATİRİK) KONULU ile/ve SİMGELİ/TEMSİLÎ ile/ve KAHRAMANLIK VE SERHAT HAVALARI ile/ve TÖRENSEL VE GİZEM İÇERİKLİ ile/ve SOSYAL İÇERİKLİ ile/ve GURBET VE HASRET ile/ve MİZAHÎ VE ALAN OYUN ile/ve ÂŞIKLAMALAR ile/ve AĞIT VE KIRAN DESTANLARI ile/ve KARŞILIKLI DEYİŞLEME VE ATIŞMALAR
- TÜRKÜ ile ŞANSONET
( ... İLE Tiyatro oyuncularından birinin mızıka eşliğinde söylediği türkü. )
- LİD: Batı mûsikîsinde şarkı.
- ZEMZEM: Yavaş ve hafif türkü söyleme. | Türk müziğinde en az 5-6 yüzyıllık bir mürekkep makam.[örneği kalmamıştır]
- MÜLÂZEME ile/ve NAKARAT
- NAĞME ile/ve NAKARAT
- KONSER ile RESİTAL
( ... İLE Tek bir sanatçının tek bir aletle sunumu. )
- REPETİSYO: Musikî ve tiyatroda prova.
- FADO: Portekiz ulusal müziği.
- GAKAPU: Japon asil müziği.
- KLEZMER[< KLEY ZEMER, KLE/KLİ: Âlet, ZEMER: Ezgi]: Musevi eğlence müziği. | Sesin iletimi.
( XV. yy.'da dini temalar içermeyen ilk Yahudi müziği olarak ortaya çıkmıştır. )
- LENINGRAD EKOLÜ ile/ve MOSKOVA EKOLÜ
- ORKESTRA VE SOLO YAPILAR:
( * ORGANUM: Org sesi. [Erken orta çağ]
* MOTET: Kilise müziği. İki seslidir. [Latince ve yerel dillerdedir.]
* MADRIGAL: Şarkılı kilise yapısındadır. [XIV. yy.]
* SONATA: Enstrüman için yapılır. [Barok dönemi]
* KANTATA: Ses için yapılır. [Barok dönemi] )
- SONAT: Çeşitli türlerde [Allegro, Adacco, Andante] üç ya da dört bölümden oluşan müzik parçası.
- TANNÂNE/SENFONİ: Sonat biçiminde orkestra eseri.
- SENFONİ ORKESTRASI ile ODA ORKESTRASI
( 50 - 120/130 kişilik. İLE 40/30/25 kişilik. )
- SENFONİ ORKESTRASI ile FİLARMONİ ORKESTRASI
( ... İLE Kurumsal. )
- KONÇERTO ile KONÇERTO GROSSO
( Tek. İLE Çoklu. )
( İlk Konçerto: Trompet ile yapılmıştır. [GASPARO TORELLI] )
- ST. BOETHIUS ile/ve ST. AMBROSSIUS ile/ve ST. GREGORIUS
( "Enstrümantal Ses, Sadâ ve Evrenin Sesi" olarak ele alır. İLE/VE Halkı esas alır. İLE/VE Kiliseyi esas alır. )
- ORKESTRA ile MIZIKA TOPLULUĞU
- A CAPELLA: Çalgı eşliği olmayan koro.
- GRAVE ile/ve LARGO ile/ve LARGETTO ile/ve LENTO ile/ve ADAGIO ile/ve ANDANTE ile/ve ALLEGRO ile/ve ALLEGRETTO ile/ve APASIONATA ile/ve VIVACE ile/ve PRESTO ile/ve PRESTESIMO
- MOLTO: ÖTEKİ YÖNDE
- ALLEGRO[< İt. Mutlu, sevinçli.] ile ALLEGRETTO
( Hızlı, canlı çalmak/çalınan. İLE Allegro'dan daha yavaş tempoda çalmak/çalınan. )
- NİNNİ/BENGERE[Fars.]: Bebekleri/çocukları uyutmak üzere söylenilen şarkı.
- KREŞANDO: Giderek artan.
- LARGO: Ağır tempo.
- MODERATO ile/ve ANDANTE
- YÜRÜK ile/ve SENGİN
- SCHOLA CANTORUM[Fr. CHANTEUR(ŞANTÖR): Erkek şarkıcı.]/"CHANT": Erkek şarkıcılar okulu.
- JAZZ ile/ve BLUES
- SARAY DANSLARINDA:
MENUETTO ile/ve GIGUE ile/ve SARABANDE ile/ve ALLAMANDE
- SADÂ/İNSAN SESİNDE/VOICE[İng.]:
KONTRALTO | ALTO | MEZZO-SOPRANO | SOPRANO ile/ve BAS | BARİTON | TENOR
( En kalın. | Kalın. | Orta. | İnce. İLE/VE En kalın. | Orta. | İnce. )
( Bayanlarda. İLE/VE Baylarda. )
- SOPRANO ile/ve KOLERATÜR SOPRANO
- İNTERMEZZO: Bir bütün oluşturan parçalar.
- RİTM ÂLETİ ile/ve MÜZİK ÂLETİ
- SAZ: Müzik aleti. | Müzik aletlerine verilen genel ad.
( TÜRK ÇALGILARI ANSİKLOPEDİSİ - ETHEM RUHİ ÜNGÖR [bulundurmanızı salık veririz] )
- SAZ ile BAĞLAMA
- BAĞLAMA ile/değil BAĞLAMA
( Yaygın olarak bilinen, belirli bir boy ve düzende olan. | Tezeneli sazların genel adı olarak.[Tar dışında!] İLE/DEĞİL
Topluluklarda pek kullanılmayan, cura ile tambura saz arası boyda, daha çok solo icrada [eski halk ozanları] kullanılan. )
- TEZENELİ SAZLARDA: [büyükten küçüğe] MEYDAN SAZI ile/ve DİVAN SAZI ile/ve KARA DÜZEN SAZ(BOZUK DÜZEN) ile/ve TAMBURA/DÜNBÜRE/DÜNBÛRE[Fars.] ile/ve BAĞLAMA ile/ve CURA ile/ve TAR
- SERT AĞAÇLAR ile/ve ORTA SERT AĞAÇLAR ile/ve YUMUŞAK AĞAÇLAR
( Wenge, Paduk, Pelesenk, Bubinga, Ovenkol, Dut, Zebrano. İLE/VE Maun, Sapelli, Yerli Ceviz, Akçaağaç(Kelebek). İLE/VE Ardıç, Karaağaç, Kestane. )
- SAZ ile DOMBRA
- SAZ ile/değil KOÇKARCA
- SAZ ile DRABUT SAZI
( ... İLE Sadece Amasya'ya özgü bir sazdır. )
- ARP ile/ve ÇENK
- ARP ile/ve SAUNG GZUK
( ARP: Dostluğun simgesi.
[İki arkadaş, her fırsat bulduğuklarında, biri arp çalar öteki de dikkatli bir şekilde dinlermiş. Dinleyen arkadaşı, bir gün beklenmedik bir şekilde erkenden ölmüş. Bunun üzerine, arp çalan arkadaşı, arpın tellerini koparmış ve bir daha hiç arp çalmamış.
O gün bugündür, arp, dostluğun simgesi olarak kalmış. ] )
( ... İLE/VE Myanmar(Burma) çalgısı. Yay-arpların en zarifi. )
- ARP ile/ve AÇILI ARP
- ARP ile ÇENG
- PİYANO ile/ve ORG
- ORG ile/ve ARMONYUM/REGAL
( Erganun. İLE/VE Kamışlı org. )
- ORG ile/ve HYDRAULIS
( ... İLE/VE İlk borulu org. )
- KONTRBAS ile ÇELLO
- CENK/NÂME ile/değil ÇENG/NÂME
- ÇENG ve FLÜT
- FLÜT ile/ve PAN FLÜT
- FLÜT ile/ve YAN FLÜT
- FLÜT ile/ve PICCOLO FLÜT
- FLÜT ile/ve FİFRE
( DİLLİ DÜDÜK ile/ve Büyük flüt. )
- DÜDÜK ile/ve/değil DUDUK
( ... İLE/VE/DEĞİL Kayısı ağacından yapılır. )
- NEY ile/ve/> DUDUK
- DÜDÜK ile/ve/değil KAVAL
( [Fars.] ... ile/ve/değil PİŞE )
- KLARNET ile/ve/< ŞİLAMO
( 1690'da oluşmuştur. İLE/VE/< Şilamo, klarnetin önceki/ilk halidir. )
- KLARNET ile/ve SERKAN ÇAĞRI SOL KLARNET/İ
- KLARNET ile/ve Sİ-BEMOL/JAZZ KLARNET/İ
- KLARNET ile/ve/değil OBUA
- "BÜYÜLÜ": TROMPET
- TROMBON ile TROMPET ile TUBA
( TROMBONE with TRUMPET with TUBA )
- MIZIKA SESİ ile/ve AKORDEON SESİ
- MIZIKALAR'I
( 4 ilâ 39 delikli olarak çeşit çeşittir. )
- KANUN ile/ve SANTUR[Fars. < SENTÛR]
( Parmaklarla. İLE/VE Kanun biçiminde fakat tokmaklarla çalınan bir çalgı. )
( YATUK: Kanun, santur gibi sazların ortak adı. )
- KANUN ile ÇENG
- KANUN ile NÜZHE
( ... İLE Kanuna benzer bir saz. )
- UD ile ŞEHRUD
( AVVÂD[Ar. < UD]: Ud çalan. )
- TAMBUR/PANTUR[Sümerce] ile/ve YAYLI TAMBUR
( Türk müziğinin piyanosu olarak kabul görür. Havanın sıcak, soğuk ya da nemli oluşuna göre çıkardığı ses değişebilir. İLE/VE ... )
- TANBÛRÎ/TANBÛRÂNÎ ile TANBÛR-ZEN
( Tamburu çok güzel çalan mûsikî üstadı. İLE Tambur çalan. )
- AKERDEON ile/ve DİATONİK AKERDEON
( Her düğmesinde ayrı nota ile. İLE/VE Düğmeleri, kapatır ve açarken iki ayrı notayı vererek. )
- AKERDEON ile/ve BANDENEON
( Dikey. İLE/VE Kare/küp şeklinde. )
( Omuza asılır. İLE/VE Elde tutulur. )
- GAYDA/TULUM ile/ve KALİNKA
- KLÂSİK GİTAR ile/ve AKUSTİK GİTAR
- ELEKTRO GİTAR ile/ve BAS GİTAR
- KEMAN ile/ve/> VİYOLA(ALTO)[İt.]
( ... İLE/VE Kemandan biraz büyükçe dört telli saz. )
- VİYOLONSEL[İt.] ile/ve KONTRBAS[Fr.]
( Viyoladan büyük, kontrobastan küçük dört telli saz. İLE/VE En kalın sesli yaylı çalgı. )
- KEMAN ile/ve ERHU
( ... İLE/VE Çin kemanı. )
- KEMAN ile/ve SARİNDA
( ... İLE/VE Hint kemanı. )
- KEMENÇE ile/ve KEMANÇE
( SMALL VIOLIN OTTOMAN with/and ... )
- KEMENÇE ile SARANGİ
( ... İLE Kuzey Hindistan klâsik müziğinde kullanılır. )
- DELHİ SARANGİSİ ile/ve NEPAL SARANGİSİ
( Çalınışı zordur. İLE/VE Yalnızca gelir düzeyi yüksek eriller çalar. Ses rengi nedeniyle "yüz renkli çalgı" adı da verilir. )
- KEMAN'DA: YAY ile/ve/değil TEL
( Eldeki. İLE/VE/DEĞİL Kemanın üzerindekiler. )
( At kuyruğundan. İLE/VE/DEĞİL Bağırsak, naylon ve çelik karışımından. )
( STRADIVARIUS: Meşhur keman yapımcısı tarafından yapılmış keman. [1643-1737] )
- ZÎR ile ZÎR[Fars.]
( Sazın en ince teli. İLE Alt, aşağı. | Tîz perde. )
- LİR ile/ve KİTARA
- KORNA ile/değil KORNO
- AMADİNDA: Afrika müziğine özgü, ağaç gövdelerinden yapılan bir tür ksilofon.
- BANÇO: Telli bir çalgı.
- BANHU: Yaylı bir çalgı.
- BEMM[Ar.]: Kanun, tambur gibi çalgılara takılan tel. | Pes perde.
- BÜRGU[Fars.]: Boru denilen bir çalgı.
- ÇÖYÜR: Yaylı bir çalgı.
- DÜMBELEK[< DÜBALAK]
- HALİLE/ÇALPARA/ÇÂR-PÂRE[Fars.]/CASTANET[İng.]: Oyun havalarında kullanılan, dört küçük parça sert tahtadan yapılmış bir vurmalı çalgı.
- KALİNKA: Rus gaydası.
- KLAVSEN: Klavyeli bir çalgı.
- KOPUZ: Ozanların çaldığı telli Türk sazı.
- LİR/LÂVUTA/LAVTA/BER-BATT[Ar., Fars.]/LYRE[Fr.]: Eski Türk'lerin kopuzu ile aynıdır. Kiriş tellerinin iki yanında ikişer demir tel olduğu ve Muğla'da icat edildiği söylenilir.
- LİRA: Telli bir çalgı.
- LÜBORULARI: Üflemeli bir Çin çalgısı.
- MEYDANSAZI: Telli bir çalgı.
- MİZMÂR: OBUA
- MÜZET: Nefesli bir çalgı.
- OFİKLEİT: Nefesli bir çalgı.
- OKARİNA: Nefesli bir çalgı.
- PİNA: Çin kökenli telli bir çalgı.
- PSALTERİON: Telli bir çalgı.
- RANKET: Nefesli bir çalgı.
- ŞAKUHAÇİ: Nefesli bir çalgı.
- TORBO/THEORBO: Telli bir çalgı.
- ZİNK/CORNET: Nefesli bir çalgı.
- FAGOT ile/ve FAGOTTO
- TELLİ SAZLAR ile/ve NEFESLİ SAZLAR ile/ve VURMALI SAZLAR
( Ud-i Kadîm, Tanbur-i Servinân, Kopuz-u Rûmî, Rebab, Şeştar, Mugni, Ceng, Kânun. İLE
Zurna, Nefir, Ney, Irak Nâyı, Erganun, Mûsikar, Burgu. İLE
Kâse, Bardak, Davul, Def, Darbuka, Kös, Nakkare, Zil. )
( Padişahların Rebab çaldırma isteği, Hitab-ı İlâhi'ye ulaşabilmek üzeredir. )
- HALK MÜZİĞİ'NDE: YAYLI SAZLAR ile/ve NEFESLİ SAZLAR ile/ve VURMALI SAZLAR
( Kabak kemane, Karadeniz kemençesi, Tırnak kemençe, Iklığ/Iklık. İLE/VE
Kaval, Zurna, Mey, Tulum, Sipsi, Çifte, Argun, Zimbon[Buğday sapından çocuk çalgısı]. İLE/VE
Davul, Tef, Darbuka, Kaşık, Çalpara, Zil, Çifte nara, Balaban, Tepsi, Dümbelek. )
- KAVAL'DA: DİLSİZ, HORLATMALI[Diatonik] ve DİLSİZ[Kromatik] ile/ve DİLLİ[Diatonik] ve DİLLİ[Kromatik] ile/ve DÜDÜK KAVAL
- ZURNA'DA: KABA ZURNA ile/ve ORTA ZURNA ile/ve CURA ZURNA ile/ve ZİL ZURNA
- MEY'DE: ANA MEY ile/ve ORTA MEY ile/ve CURA MEY
- TULUM'DA: TULUM ZURNA ile/ve TRAKYA TULUM(BORULU TULUM [Kırklareli])
- DAVUL'DA: MEYDAN DAVULU ile/ve KOLTUK DAVULU ile/ve NAĞARA
( [Ar.] TABL )
( [Fars.] DÜHÜL )
- DAVUL ile DÜNBEK
( ... İLE Bekçi davulu. | Dümbelek. )
( TABBÂL: Davulcu. )
- TEF'TE: ZİLLİ TEF ile/ve ZİLSİZ TEF
( [Ar.] DÂİRE, DEFF[: Zilli ve pullu bir çembere gerilmiş deriden oluşturulan çalgı, daire.] )
( [Fars.] BÂTERE, DEF )
- DARBUKA'DA: MADENİ DARBUKA ile/ve KÜP(SERAMİK) DARBUKA
- KAŞIK'TA: ÇİFTLİ ile/ve ÜÇLÜ ile/ve DÖRTLÜ
- ZİL'DE: PARMAK ZİLİ ile/ve ZİLLİ MAŞA (ARAP)[Çankırı sohbet toplantılarında elden ele özel ezgisi ile gezdirme uygulamalarından.]
- MIZRAPLI ile/ve ŞELPE[ŞERPE değil!]/GUKKUK BOĞAZI
( ... İLE/VE Tellerin parmak çekişleriyle seslendirilmesi. )
( ... İLE/VE Bam telinin olmaması gereklidir. )
( [İt.] ... ile/ve PİTSİKATO )
- ZURNA ile/ve ARAKIYE/MEY
( ... İLE/VE Küçük zurna. Doğu Anadolu'da kullanılır. )
- ZIR: Sazın ince teli.
- BAKIR NEFESLİLER ile/ve TAHTA NEFESLİLER
- NEY/NÂY/MİZMÂR[Ar.] [akordlarına göre]: BOLÂHENK ile/ve SÜPÜRDE ile/ve MÜSTAHSEN ile/ve KIZ NEYİ ile/ve MANSUR ile/ve ŞAH ile/ve DÂVUT
( Ney'in kendi sesi yoktur. )
( Ney'in sesi HÛ'dur. )
( Ney, ahadiyetin sesidir. )
( Ney Forum [ https://www.neyforum.net ] )
( Ney Derneği [ https://www.neyforum.biz ] )
( REED FLUTE )
- ŞAH AKORD ile/ve ŞAH ÂHENK
- BOLÂHENK NISFİYESİ: Piyanodaki "la" notasını "nevâ" perdesi olarak kabul eden akorda sahip yarım(nısf-nısfiye) ney.
- NEY ile LAVTA
- NEY ve/ İNSAN
( Tüm müzik aletlerini insan çalar fakat sadece ney, insanı/insandan çalar. )
- NEY ile/ve ÂDEM VE HAVVA
( 60 İLE/VE 45 + 15 )
- NEY ile/ve MÛSÎKÂR
( MÛSÎKÂR KUŞU: Gagasındaki deliklerden çıkan uyumlu sesten. )
- MÛSÎKÂR ve RÛZİGÂR
- NEYZEN/NÂYÎ[Fars.]: Ney üfleyen.
( Öteki müzik aletleri için "çalmak" sözcüğü kullanılır fakat ney için "üflemek" kullanılır. )
- DEF ile/ve TEF/DAİRE ile/ve MAZHAR/MIZHER/BENDER/BENDİR
( ... İLE/VE Etrafında ziller olan. İLE/VE Tekkelerde zikir esnasında kullanılan ve bazılarının kenarlarında halkalar bulunan, kasnağı çifte kirişli, zilsiz, kasnak çapı 50-60 cm. civarında, def biçimindeki ritim sazı. )
- KUDÜM[Ar.]/SMALL DRUM OTTOMAN[İng.]: Mehter takımlarında ve tekkelerde kullanılmış, metal kâseli bir çift küçük davuldan oluşan çalgı.
- DAVULLAR'DA: TRAMPET ile/ve GROSKES/KÖS ile/ve NAKKARE ile/ve TIMPANO
( Küçük. İLE/VE Büyük. İLE/VE Mehterhanede kullanılan. İLE/VE Orkestra'da kullanılan. )
- BALAK ile KÖS
- DAVULLAR'DA: TSUZIMI ile/ve MIRDANGA/MRIDANGA/MRIDANGAM ile/ve DUNDUN
( Japonya'ya özgü. İLE/VE Hindistan'a özgü. İLE/VE Nijerya'ya özgü. )
- DAVUL ile/ve SÜRTMELİDAVUL
- DAVUL ile/ve TİMBAL
( ... İLE/VE Bir tür davul. )
- İZMİR MARŞI ile SEPET HAVASI
- MUŞ ile/değil HUŞ
( Yemen Türkü'sünde "Burası Muş'tur, yolu yokuştur" DEĞİL!!! "Burası Huş'tur, yolu yokuştur" şeklindedir! )
- MÜZİĞİN PSİKO-FİZYOLOJİK ETKİLENİMLERİ:
( * Kan dolaşımını etkiler.
* Damar basıncını bazı kişilerde yükseltebilir, bazılarında düşürebilir.
* Kas kasılmalarını artırır.
* Solunum hareketlerini etkiler ve serbestleştirir.
* Sindirim işlerinde olumlu etkileri vardır.
* Damar basıncının değişiklikleri, sedaların tonları, şiddetleri ve perdeleri ile orantılıdır.
* Kişiyi huzura kavuşturan psikojenik etkileri vardır. )
- 45'LİK ile/ve 33'LÜK ile/ve 78
( Küçük plak. İLE/VE Büyük plak. İLE/VE Taş plak. )
- GRAMOFONLARDA: BORULU ile SALON ile ÇANTA ile ÇOCUK ile UFAK
- ÇİNİLEK: Akustiği bozuk yer.
- KAKAFONİ/TENÂFÜR-İ HURÛF/KELÎMÂT: Kulağa hoş gelmeyen hece ya da sözcüklerin birarada bulunması.
- KOLAJ ile/değil KAKAFONİ
( BÂKÎ KALAN BU GÖK KUBBEDE
HOŞ BİR SÂDÂ İMİŞ )
( SOUND with VOICE )
- SES ile/ve MÜZİK
( ... İLE Aralıkların yüzdelerini bilmek. )
( ... İLE Lisanullah/Lisan-ul Melaike )
( ... İLE Hakimiyet Simgesi. )
( Ses dalgalar halinde yayılır. Bir saniye içindeki dalga sayısı sesin karakterini tespit eder. Saniyede 260 dalga yapan, yani titreşen ses "Do" notasıdır. )
( SOUND with MUSIC )
- SES ile SESSİZLİK
( SAVT ile SAMT )
( SOUND with SILENCE/QUIETNESS )
- BEHÎM[Ar.]: Dik, pürüzsüz ses.
- İLM-İ EDVÂR[Ar.]: Mûsikî ilmi.
( Bilin evvel ki, mûsikî ilmi, ilm-i evveldir! [BEDRİ DİLŞÂT: MURADNÂME, XV. yy.] )
( Mûsikî bir ilimdir, Hüsn-i İsti'mâl gerektirir. [İSTİ'MÂL(< AMEL): Kullanma, güzel kullanma.] )
- DARÜL ELHAN: Konservatuvar.[İlk müzik/sanat okuludur.][Şehzade Camii ile Binbirdirek arasındaki Vefa Lisesi sokağındaydı.]
- TÜRK MÜZİK EŞİĞİ
- SANAL MÜZİK MÜZESİ
- PASTORAL MÜZİK[Fr.]: Kır yaşamını anlatan müzik.
- MELODİ ile MÜZİK
( MELODY with MUSIC )
- MÜZİK ile/ve MÛSİKÎ
( Hakimiyet Simgesi. İLE/VE Medenî yükselişin son, sükûtun da ilk sanatıdır. )
( Türk ile Batı müziğinde 4 ses farkı vardır. )
( Türk mûsikîsinde, akord, Ney'e göre yapılır. )
( Türk mûsikîsinde, insan sesi esastır! )
( Fâsık'ın fısk'ını, Âşık'ın aşkını artırır. )
( MÛSÎKÂR KUŞU: Gagasındaki deliklerden çıkan uyumlu sesten. )
- MÜZİK ile/ve/değil İLÂHÎ
- MÜZİK ile/ve KLÂSİK MÜZİK
- MÜZİK ile UYKU
- MÜZİK ile "KAPI GICIRTISI"
- PİYASA MÜZİĞİ ile/ve POPÜLER MÜZİK
- MÜZİK ile/ve SU SESİ, ŞIRILTI
- MÜZİK ile/ve/ SESSİZLİK
( Sessizlik de müziğin içindedir. )
- MÜZİK ile/ve//= MATEMATİK
- MÜZİK ile/ve/ DİL
- MÜZİK ile/ve/ SÖZ
( Sözün bittiği yerde başlayan nutuk. )
- MÜZİK ile/ve/ AHLÂK
- MUTRİB: Müzikle uğraşan. | Bir müzik aleti çalan.
- MÜZİK ve DİN
- YEMEK ile/ MÜZİK
( Yemek sırasında çalınan keman hem aşçıya, hem de kemancıya saygısızlıktır. )
( TO EAT with/ MUSIC )
- MELODİ ile TINI
- TEMPO ile RİTİM
( TEMPO with RHYTHM )
( ARSIS ve THESIS: Ritim tutulurken elin veya ayağın kalkıp inmesi. )
- RİTM ile/ve TEKRAR
( RHYTHM with/and REPEAT )
- RİTM ile EZGİ ile UYUM/ARMONİ
- SES ile MELODİ
( SOUND with MELODY )
- SES/SELEN ile/ve SAZ(TÜM MÜZİK ALETLERİ)
( VOICE with/and INSTRUMENT )
- MELODİ ile/ve ARMONİ
( EZGİ ile/ve UYUM )
( Tek sesli. | Kurallı ses dizisi. İLE/VE Çok sesli/porteli. )
- TAMPARE ile KOMA
( Tam ses iki eşit parçaya ayrılır. İLE Yarım ses, dokuz eşit olmayan parçaya ayrılır. )
- BEMOL(b) ile DİEZ(#)
( Kalınlaştırır. İLE İnceltir. )
- DİEZ ile ÇİFT DİEZ
( # ile X )
- ÇİFT DİEZ ile DONANIM
- PİYANODA: TAM SESLER ile/ve YARIM SESLER
( Beyaz tuşlar. İLE/VE Siyah tuşlar. [Solunda ise yarım ses inceltir. Sağında ise kalınlaştırır.] )
- FON: Akustikte ses şiddeti birimi.
- PES ile TİZ
- TONALİTE ile ATONALİTE
- DETONE ile/ve/değil SURTONE
( Eşik altına düşürmek. İLE/VE/DEĞİL Eşik üstüne çıkarmak. )
- NOTALAR:
( DO - ut queant laxis
RE - REsonare fibris
Mİ - MIra gestorum
FA - FAmuli tuorum
SOL - SOLve polluti
LA - LAbi reatum
Sİ - Sancte Iohannes )
( GUIDO d'ARREZO )
( Son notadan sonra, Do'nun titreşim sayısının bir katı kadar titreşimde daha ince bir Do gelir. )
- NOTA ile/ve HAMPARSUM NOTASI
- NOTA ile/ve EBCED NOTASI
( ... İLE/VE SOFIUDDIN URMEVÎ[XIII. yy.] [Ebced notasını düzenleyen.] )
- DİKEY ile YATAY
- BİRLİK, 4/4'LÜK NOTA ile 1/2'LİK, 1/4, 1/8, 1/16, 1/32, 1/64'LÜK NOTA
( Notaların başı. İçi boş daire şeklindedir. İLE
Öteki tüm notalar bunun geometrik diziyle bölünmesinden oluşur. )
( 4/4'lük notanın yarı değerinde olan ikilik ya da 1/2'lik nota, yukarıdaki içi boş yuvarlağa bir kuyruk takılmasıyla belirlenir. Bunlardan iki tanesinin süre olarak toplamı birlik notanınkine eşittir. 1/64'lükten küçüğünün çalınması ve kulakla hissedilmesi kolay değildir. )
- 9/8'LİK ile/ve 9/8'LİK
( Türk. İLE/VE İrlanda. )
- NOTA ile/ve GADUFU
( ... İLE/VE Japon müzik yazısı. )
- BOETIUS NOTA YAZISI ve GREGORIUS NOTA YAZISI
- BAZI KISALTMALAR:
( Ad lib: Ad libitum
D.C.: Da capo
Dim.: Diminuendo
f: Forte
ff, fff: Fortissimo
fz: Forzando
G.P.: General pause, Grand pause
M.D.: Main droite, Mano destra
M.G., M.S.: Main gauche, mano sinistra
mf: Mezzo forte
mp: Mezzo Piano
pp, ppp: Pianissimo
pizz: Pizzicato
rit: Ritenuto
sf, sfz: Sforzando, sforzato
V.S.: Volti subito )
- OKTAV ile/ve GAM ile/ve AKOR(D)[< Lat.: ADCORDIS: Akıl ve gönüle doğru.]
( İki Do arası. Sekiz sesten oluşan ses. İLE/VE
Notaların baştan sona ve/veya sondan başa tek solukta okunması.
[ DO-RE-Mİ-FA-SOL-LA-Sİ--D0--Sİ-LA-SOL-FA-Mİ-RE-DO ]
İLE/VE
Üç ya da daha çok sesten oluşan üçlü aralıklar şeklinde dizilebilen her uyum. | En az üç sesin aynı anda çalınması. )
( Türk mûsikîsinde Akord Ney'e göre yapılır. )
( OCTAVE with/and SCALE(/HEXACHORD) with/and ACCORD )
- AKOR'DA ÖNEMLİ SESLER: I. ve III. ve V. ve VII.
- TRANSPOZE ile ŞET
( ... İLE Türk musikîsinde bir makamı kendi perdelerinden daha tiz ya da pes perdelerde çalma. )
- USUL ile/ve ARUZ ile/ve MAKAM ile/ve EDEB
- MAKAMLAR('I)/DARB
( Makamlar 3'e ayrılır:
1- Ana makam (Basit makamlar)
2- Göçürme makamlar (Transpoze)
3- Birleşik makamlar (Mürekkep) )
( Bir makamın kendi durak perdesinden başka perdelerde kullanılması olanaklıdır. Buna şed(transpozisyon) denir. Örneğin Buselik makamı "la"(dügâh) perdesinde durur; aynı makam sol (rast) perdesine nakledilirse "nihavend" adını alır. Basit ve şed makamlardan başka Türk müziğinde pek çok mürekkep makam vardır. Birçok dörtlü, beşli ya da sekizlinin bir araya gelmesinden yapılan makamlara "Mürekkep makam" denir. Türk müziğinde 1 "sekizli"de eşit olmayan 25 ayrı ses vardır. Bu ilke, Türk müziğinin temelidir. )
( Makamlar çârdır(dörttür). [BEDRİ DİLŞÂT: XV. yy.] )
- ANA MAKAMLAR:
( * Çarğah
* Buselik
* Kürdi
* Rast
* Uşşak
* Neva
* Hüseyni
* Hicaz
* Hümayun
* Uzzal
* Zirgüle
* Karciğar
* Süzinak )
( Bu basit makamlar, 6 çeşit dörtlü ve beşliden yapılmıştır. Arka arkaya belirli aralıklara gelen 4 sese "dörtlü" 5 sese "beşli" denir. Bunlar şunlardır; Çargah, buselik, kürdi, rast, uşşak(hüseyni) ve hicaz dörtlü ve beşlileri. )
- ÇEŞİTLİ MAKAMLAR:
( * ACEMAŞÎRÂN
* ACEMKÜRDÎ
* BESTENİGÂR
* BEYÂTİ ARABÂN
* BÛSELİK
* DÜGÂH
* EVC
* EVCÂRÂ
* GERDÂNİYE
* GÜLNÂRÎ
* HİCAZ
* HİCAZKÂR
* HÜSEYNİ
* H. BÛSELİK
* HÜZZÂM
* KARCIĞAR
* K. HİCAZKÂR
* MÂHÛR
* MUHAYYER
* M. BÛSELİK
* NEVÂ
* NİHÂVEND
* NİKRİZ
* PENÇGÂH
* RAST
* SABÂ
* S. ZEMZEME
* SEGÂH
* SÛZİNÂK
* ŞEHNÂZ
* UŞŞÂK
* YEGÂH )
- MAKAMLARIN ETKİLERİ:
( * RAST MAKAMI: İnsana sefa verir.
* REHÂVÎ MAKAMI: İnsana bekâ verir.
* KÛÇEK MAKAMI: İnsana hüzün ve elem verir.
* BÜZÜRK MAKAMI: İnsana havf(korku) verir.
* ISFAHAN MAKAMI: İnsana cevir ve seha verir.
* NEVÂ MAKAMI: İnsana lezzet ve ferahlık verir.
* UŞŞAK MAKAMI: İnsana gülme verir.
* ZİRGULE MAKAMI: İnsana uyku verir.
* SABÂ MAKAMI: İnsana şecaat verir.
* PUSELİK MAKAMI: İnsana kuvvet verir.
* HÜSEYNÎ MAKAMI: İnsana sulh verir.
* HİCÂZ MAKAMI: İnsana tevazu verir. )
- BAZI MAKAMLARIN ETKİLİ OLABİLDİĞİ ZAMANLAR:
( * Rast-rehavî makamları, seher zamanı etkilidir.
* Hüseyni makamı, sabahları etkilidir.
* Irak makamı, kuşluk zamanı etkilidir.
* Nihavend makamı, öğle zamanı etkilidir.
* Hicâz makamı, öğleyle ikindi arası etkilidir.
* Buselik makamı, ikindi zamanı etkilidir.
* Uşşak makamı, gün batımında etkilidir.
* Zengüle makamı, günbatımından sonra etkilidir.
* Muhalif makamı, yatsıdan sonra etkilidir.
* Rast makamı, geceyarısı etkilidir.
* Zirefkend makamı, geceyarısından sonra etkilidir. )
- EVC[Fars.] ile EVC[Ar. | çoğ. EVCÂT]
( Makam. İLE Yüce, yüksek, bir şeyin en yüksek noktası, doruk. )
- AKSAK ile AKSAK
( Usûl. İLE Hafifçe topallayan. | İyi gitmeyen/işlemeyen. | Eski Yunan ve Latin şiir ölçüsünde, sondan bir önceki hecesi kısa olacak yerde uzun olan dize. )
- [Ar.] DEVR-İ HİNDÎ ile DEVR-İ HİNDÎ
( Makam. İLE Güzellikler/güzeller. )
- [Ar.] DEVR-İ REVÂN ile DEVR-İ REVÂN
( Usûl. İLE Dünya. | Devir eden devrân. )
- DÜ-YEK ile DÜ-YEK
( Usûl. İLE 1-2. )
- [Fars.] FAHTE ile FAHTE
( Makam. İLE Güvercin/üveyik. )
- MUHAMMES ile MUHAMMES
( Usûl. İLE Beş. )
- NİHÂVEND ile NİHÂVEND
( Makam. İLE İran'ın batısında bulunan şehir. )
- [Fars.] NÎM ile NÎM
( Makam. İLE Yarı, yarım, buçuk. )
- [Fars.] NÎM-İ CEHL ile NÎM-İ CEHL
( Usûl. İLE Yarım bakış. )
- [Fars.] RÂST ile RÂST
( Makam. İLE Doğru/müstakim. | Sağ. | Haklı, doğru, gerçek. | Uygunluk. )
- ŞEHNAZ ile ŞEHNAZ
( Makam. İLE Kişi/ye. )
- [Ar.] ŞEVK Ü TARÂB ile ŞEVK Ü TARÂB
( Makam. İLE Neşe, sevinç ve coşkunluk. )
- [Fars.] ZENCÎR ile ZENCÎR
( Makam. İLE Zincir. )
- ACEM-AŞÎRÂN MAKAMI ile ACEM-AŞÎRÂN PERDESİ
( Türk mûsikîsinde kullanılan şed makamlarından biri. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...] İLE Aralıkları birbirine eşit olmayan 24 dereceli Türk mûsikîsi ses dizisinin kaba çârgâhtan başlamak üzere dördüncü perdesinin adı. )
- ACEM-KÜRDÎ: Türk mûsikîsinde kullanılan birleşik(mürekkeb) makamdır. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- ACEM-PÛSELİK: Tahminen iki yüzyıllık bir birleşik(mürekkeb) makamdır. Acem mürekkebine, bir pûselik beşlisinin eklenmesinden doğmuştur. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- ACEM-RAST: Adına Kırşehir'li Yusuf'un edvarında rastlanılan makam. [XV. yy.]
- ACEM-UŞŞAK: Adına Müstakimzâde Süleyman'ın dergisinde rastlanılan makam. [XVII. yy.]
- ACEM-ZİRKEŞÎDE: Adına Kırşehir'li Yusuf'un edvarında rastlanılan makam. [XV. yy.]
- ANBER-EFŞÂN: Nihâvend makamı gibi başlayıp sonradan yegâhta karar veren makam.
- ARABÂN-KÜRDÎ: Dede Efendi'nin düzenlemesi/terkibi olduğu kabul edilebilecek olan az kullanılmış mürekkep bir makamdır. [Beyâtî-arabân makamına bir kürdî dörtlüsü eklenerek oluşturulmuştur] [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- ARABÂN-NİGÂR: Adı anonim bir edvâr-ı ilm-i mûsikîde geçen makam.
- ARAZBÂR: Türk mûsikîsinin pek eski birleşik(mürekkeb) makamlarındandır. [Nevâ'da beyâtî ile rast beşlisi'nin çârgâh'taki şeddi ve uşak dörtlüsünün birleşmesinden meydana gelmiştir.] [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- ARAZBÂR-PÛSELİK: III. Selim'in ihtirâ[benzeri görülmemiş bir şey icâd etme] ettiği birleşik(mürekkeb) makamlardan biridir. [Arazbâr mürekkebine bir pûselik dörtlüsü ya da beşlisi eklenerek meydana gelmiştir.] [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- ARAZBÂR-ZEMZEM: Nasır Abdülbâkî'nin tetkik ve tahkikinde adı geçen makam.
- AŞÎRÂN: Hüseynî-aşîrân perdesinin ve makamının adının kısaltılmış şeklidir.
- AŞÎRÂN-MÂYE: Nasır Abdülbakî'nin tetkik ve tahkikinde adı geçen makam.
- AŞÎRÂN-PÛSELİK/PÛSELİK-AŞÎRÂN: Türk mûsikîsinin en eski makamlarındandır. Aşirân'da uşşak ile pûselik makamlarından mürekkeptir. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- AŞÎRÂN-ZEMZEME: Sâdullah Ağa'nın düzenlediği bir makamdır. Bu makam, pûselik-aşîrân mürekkebine, mi'de bir kürdî dörtlüsü eklenmesiyle oluşmuştur. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BÂD-İ SABÂ: Adı manzum ananim bir edvarda geçen makam.
- BÂD-ÂVERD: Doğu müziğinde bir ses.
- BAHR-İ NÂZÜK: Muradnâme'de geçtiğine göre en az 5-6 yüzyıllık bir makamdır. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BAHTİYÂR[Fars.]: Güneydoğu Anadolu, Musul ve Bağdat'ta kullanılan bir makam.
- BAÎD-İ LÂZIM: Bir makamın seyir dahilinde bulunup da istimali yok denilecek kadar o makama dâhil olan perdelere denir. [Sabâ makamının seyrinde neva perdesinin cüz'i bulunması gibi]
- BEND-İ HİSÂR: Sûz-i dil, pûselik ve sultânî yegâh makamlarından oluşmuştur. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BER-EFŞÂN[Fars.]: Türk müziğinin büyük usûllerindendir. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BESTE: Bir şarkının makam ve uyumu. | Kapalı, bağlı, bitiştirilmiş, bağlanmış. | Donmuş. | Esterâbâd ve Gürgan'da yapılan basma nakışlı ipek kumaş.
- BESTE-NİGÂR[Fars.]: En eski mürekkep Türk makamlarındandır. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BEYÂTÎ[Fars.]: Türk müziğinin en eski makamlarındandır. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BEYÂTÎ-ARABÂN[Fars.]: Türk müziğinin mürekkep makamlarındandır. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BEYÂTÎ-ARABÂN-PÛSELİK[Fars.]: Fahri efendinin düzenlediği bir makamdır. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BEYÂTÎ-PÛSELİK[Fars.]: Zekâi Dede'nin düzenlediği bir mürekkep makamdır. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BEYN-EL-BAHREYN: Adı anonim bir edvarda geçen makam.
- BEZM-İ TARAB: Yeni terkib edilmiş ve rağbet görmemiş bir mürekkep makamdır. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- BEZM-ÂRÂ[Fars.]: Meclisi süsleyen. | Adı Nasır Abdülbaki'nin Tedkik ve Tahkik'inde terkipler arasında geçen makam.
- BÛSELİK: En eski makamlardandır. Minör karşılığıdır. Bûselik beşlisi ile hicaz dörtlüsünden oluşur. Dizisi çıkıcı olup hüseynîde son bulur. İnici şekli şehnâz-bûselik adıyla anılır. Nihâvend, sultân-ı yegâh, ruh-nüvâz gibi makamlar bundan çıkmıştır. Orta derecede kullanılmış makamlardandır.
- CURCUNA: Musikîde hızlı bir usûl.
- DÜYEK: Türk müziğinin küçük usullerindendir. [Devamı ve ayrıntılı açıklamaları için...]
- HAFÎF: Türk müziğinin büyük usullerindendir.
- NEV-BAHÂR: Türk müziğinin en az altı yüzyıllık bir mürekkep makamıdır. [Zamanımızda bir örneği kalmamıştır.]
- RAPSODİ[Fr. < Yun.]: Ulusal ya da yöresel konulardan esinlenerek oluşturulmuş müzik yapıtı.
- RİKÂB: Türk müziğinde kullanılmış usullerden biri.[Zamanımıza kalmış bir örneği bulunmamaktadır.]
- TERANE[Fars.]: Ezgi.
- ZÂVİL: Türk musikîsinde çok eski bir makam. [Mahur makamına benzemekle beraber karar verirken la perdesi üzerinde do-diez ve si-bemol kullanarak hicaz geçkisi ile rast perdesinde karar verir.]
- PRELÜD[Fr. < Lat.]: Ses ya da çalgı ile ilgili bir kompozisyona girişi sağlayan yazılı ya da doğaçtan olan müzik parçası.
- ÜSLUB ile/ve USLÛB
- AĞIR BER-EFŞÂN ile YÜRÜK BER-EFŞÂN
( Ayrıntılı açıklamaları için... )
- PEŞREV ile UVERTÜR
( Alaturka müsikîde bestelerden önce ve taksimden sonra çalınan nağme. İLE
Batı müziğinde ana parçadan önce çalınan giriş/açış müziği. )
- PERDELER('İ)
( PERDE: Ses dalgasının frekansının ya da saniyedeki titreşim sayısının bir işlevi. [Hertz olarak ifade edilir.] )
- ŞARKI ile MÜZİK
( SONG with MUSIC )
- ŞARKI ile ŞANSON
( ... İLE Hafif şarkı. )
- ŞARKI OKUMAK/SÖYLEMEK ile/yerine/"değil" ŞARKI İCRA ETMEK
- İCRA ile/ve TERENNÜM[Ar.] ( Seslendirilmek üzere belirlenmiş şarkıyı/şarkıları söylemek, icra etmek. İLE/VE Güzel ve alçak sesle şarkı söyleme. )
- TEKRAR ile/ve/değil/yerine TERENNÜM
- "ŞARKI MEŞK ETMEK" değil MEŞK ETMEK
- "ŞARKI MEŞK ETMEK" değil ŞARKI/YI İCRÂ ETMEK
- ARŞİV ile/ve/değil/yerine BELLEK/HAFIZA/GÖNÜL
( Batı geleneğinde. İLE/VE/DEĞİL/YERİNE Doğu geleneğinde. )
- İCRACI ile BESTELEYEN/BESTECİ/BESTE-KÂR[Fars.]/KOMPOZİTÖR/COMPOSITEUR[Fr.]
- İCRA/CI ile SANAT/ÇI
- KOMPOZİTÖR ile YARATICI
- ŞARKI/CI ile YORUM/CU
- VOKALİST ile/yerine HANENDE
- MÜZİSYEN ile VİRTÜÖZ
( MUSICIAN with VIRTUOSO )
- MÜZİSYEN ile/ve/ya da MÛSİKÎŞİNAS
- GÛYENDE[Fars.]: Saz çalan ve şarkı söyleyen. | Öykü anlatan.
- SERÂYENDE[Fars.]: Şarkı söyleyen.
- MAESTRO[İt.]: Besteci. | Orkestra şefi.
- BAGET[Fr. < BAGUETTE]: Bateri çalmaya yarayan ince, kısa çubuk. | [Öteki anlamları/kullanımları için sözlüklere başvurunuz!]
- ODEON: Eski Yunan'da müzisyenlerin konser verdiği basamaklı yer.
- AEIDEIN: Şarkı söyleme eylemi.
- ARYA[< İt. ARIA] ile ARIETTA
( İnsan sesi için beste. İLE Kısa ve küçük arya. )
- ŞARKI ile/değil MEHTÂBİYE
- ŞARKI ile/ve TÜRKÜ
( Bestecisi bilinir. İLE/VE Bestecisi bilinmez. )
- ANADOLU TÜRKÜLERİ ile/ve/değil İSTANBUL TÜRKÜLERİ
( Daha çok, doğal, insani ya da çeşitli felâketlerden/sıkıntılardan dolayı yaşanan acılarıyla yazılır/yakılır. İLE/VE/DEĞİL Aşk acılarıyla yazılır/bestelenir. )
( ... İLE/VE/DEĞİL Karagöz-Hacivat gösterilerinde sıkça -ve her tipleme için ayrı- kullanılır. )
- HALK MÛSİKÎSİ'NDE: UZUN HAVA/LAR ile/ve KIRIK HAVA/LAR
( BU TOPRAĞIN SESİ [Halk Mûsikîmiz] - ADNAN ATAMAN - TÜRK EDEBİYATI VAKFI YAYINLARI kitabını okumanızı salık veririz. )
- BÖLGELERİNE GÖRE ile/ve KONULARINA GÖRE ile/ve TEKNİK YAPILARINA GÖRE ile/ve İCRADA KULLANILIŞ TÜRÜNE GÖRE
- TÜRKÜLERDE: OYUN HAVALARI ile/ve LİRİK ile/ve DOĞA(PASTORAL) ile/ve YERGİ(SATİRİK) KONULU ile/ve SİMGELİ/TEMSİLÎ ile/ve KAHRAMANLIK VE SERHAT HAVALARI ile/ve TÖRENSEL VE GİZEM İÇERİKLİ ile/ve SOSYAL İÇERİKLİ ile/ve GURBET VE HASRET ile/ve MİZAHÎ VE ALAN OYUN ile/ve ÂŞIKLAMALAR ile/ve AĞIT VE KIRAN DESTANLARI ile/ve KARŞILIKLI DEYİŞLEME VE ATIŞMALAR
- TÜRKÜ ile ŞANSONET
( ... İLE Tiyatro oyuncularından birinin mızıka eşliğinde söylediği türkü. )
- LİD: Batı mûsikîsinde şarkı.
- ZEMZEM: Yavaş ve hafif türkü söyleme. | Türk müziğinde en az 5-6 yüzyıllık bir mürekkep makam.[örneği kalmamıştır]
- MÜLÂZEME ile/ve NAKARAT
- NAĞME ile/ve NAKARAT
- KONSER ile RESİTAL
( ... İLE Tek bir sanatçının tek bir aletle sunumu. )
- REPETİSYO: Musikî ve tiyatroda prova.
- FADO: Portekiz ulusal müziği.
- GAKAPU: Japon asil müziği.
- KLEZMER[< KLEY ZEMER, KLE/KLİ: Âlet, ZEMER: Ezgi]: Musevi eğlence müziği. | Sesin iletimi.
( XV. yy.'da dini temalar içermeyen ilk Yahudi müziği olarak ortaya çıkmıştır. )
- LENINGRAD EKOLÜ ile/ve MOSKOVA EKOLÜ
- ORKESTRA VE SOLO YAPILAR:
( * ORGANUM: Org sesi. [Erken orta çağ]
* MOTET: Kilise müziği. İki seslidir. [Latince ve yerel dillerdedir.]
* MADRIGAL: Şarkılı kilise yapısındadır. [XIV. yy.]
* SONATA: Enstrüman için yapılır. [Barok dönemi]
* KANTATA: Ses için yapılır. [Barok dönemi] )
- SONAT: Çeşitli türlerde [Allegro, Adacco, Andante] üç ya da dört bölümden oluşan müzik parçası.
- TANNÂNE/SENFONİ: Sonat biçiminde orkestra eseri.
- SENFONİ ORKESTRASI ile ODA ORKESTRASI
( 50 - 120/130 kişilik. İLE 40/30/25 kişilik. )
- SENFONİ ORKESTRASI ile FİLARMONİ ORKESTRASI
( ... İLE Kurumsal. )
- KONÇERTO ile KONÇERTO GROSSO
( Tek. İLE Çoklu. )
( İlk Konçerto: Trompet ile yapılmıştır. [GASPARO TORELLI] )
- ST. BOETHIUS ile/ve ST. AMBROSSIUS ile/ve ST. GREGORIUS
( "Enstrümantal Ses, Sadâ ve Evrenin Sesi" olarak ele alır. İLE/VE Halkı esas alır. İLE/VE Kiliseyi esas alır. )
- ORKESTRA ile MIZIKA TOPLULUĞU
- A CAPELLA: Çalgı eşliği olmayan koro.
- GRAVE ile/ve LARGO ile/ve LARGETTO ile/ve LENTO ile/ve ADAGIO ile/ve ANDANTE ile/ve ALLEGRO ile/ve ALLEGRETTO ile/ve APASIONATA ile/ve VIVACE ile/ve PRESTO ile/ve PRESTESIMO
- MOLTO: ÖTEKİ YÖNDE
- ALLEGRO[< İt. Mutlu, sevinçli.] ile ALLEGRETTO
( Hızlı, canlı çalmak/çalınan. İLE Allegro'dan daha yavaş tempoda çalmak/çalınan. )
- NİNNİ/BENGERE[Fars.]: Bebekleri/çocukları uyutmak üzere söylenilen şarkı.
- KREŞANDO: Giderek artan.
- LARGO: Ağır tempo.
- MODERATO ile/ve ANDANTE
- YÜRÜK ile/ve SENGİN
- SCHOLA CANTORUM[Fr. CHANTEUR(ŞANTÖR): Erkek şarkıcı.]/"CHANT": Erkek şarkıcılar okulu.
- JAZZ ile/ve BLUES
- SARAY DANSLARINDA:
MENUETTO ile/ve GIGUE ile/ve SARABANDE ile/ve ALLAMANDE
- SADÂ/İNSAN SESİNDE/VOICE[İng.]:
KONTRALTO | ALTO | MEZZO-SOPRANO | SOPRANO ile/ve BAS | BARİTON | TENOR
( En kalın. | Kalın. | Orta. | İnce. İLE/VE En kalın. | Orta. | İnce. )
( Bayanlarda. İLE/VE Baylarda. )
- SOPRANO ile/ve KOLERATÜR SOPRANO
- İNTERMEZZO: Bir bütün oluşturan parçalar.
- RİTM ÂLETİ ile/ve MÜZİK ÂLETİ
- SAZ: Müzik aleti. | Müzik aletlerine verilen genel ad.
( TÜRK ÇALGILARI ANSİKLOPEDİSİ - ETHEM RUHİ ÜNGÖR [bulundurmanızı salık veririz] )
- SAZ ile BAĞLAMA
- BAĞLAMA ile/değil BAĞLAMA
( Yaygın olarak bilinen, belirli bir boy ve düzende olan. | Tezeneli sazların genel adı olarak.[Tar dışında!] İLE/DEĞİL
Topluluklarda pek kullanılmayan, cura ile tambura saz arası boyda, daha çok solo icrada [eski halk ozanları] kullanılan. )
- TEZENELİ SAZLARDA: [büyükten küçüğe] MEYDAN SAZI ile/ve DİVAN SAZI ile/ve KARA DÜZEN SAZ(BOZUK DÜZEN) ile/ve TAMBURA/DÜNBÜRE/DÜNBÛRE[Fars.] ile/ve BAĞLAMA ile/ve CURA ile/ve TAR
- SERT AĞAÇLAR ile/ve ORTA SERT AĞAÇLAR ile/ve YUMUŞAK AĞAÇLAR
( Wenge, Paduk, Pelesenk, Bubinga, Ovenkol, Dut, Zebrano. İLE/VE Maun, Sapelli, Yerli Ceviz, Akçaağaç(Kelebek). İLE/VE Ardıç, Karaağaç, Kestane. )
- SAZ ile DOMBRA
- SAZ ile/değil KOÇKARCA
- SAZ ile DRABUT SAZI
( ... İLE Sadece Amasya'ya özgü bir sazdır. )
- ARP ile/ve ÇENK
- ARP ile/ve SAUNG GZUK
( ARP: Dostluğun simgesi.
[İki arkadaş, her fırsat bulduğuklarında, biri arp çalar öteki de dikkatli bir şekilde dinlermiş. Dinleyen arkadaşı, bir gün beklenmedik bir şekilde erkenden ölmüş. Bunun üzerine, arp çalan arkadaşı, arpın tellerini koparmış ve bir daha hiç arp çalmamış.
O gün bugündür, arp, dostluğun simgesi olarak kalmış. ] )
( ... İLE/VE Myanmar(Burma) çalgısı. Yay-arpların en zarifi. )
- ARP ile/ve AÇILI ARP
- ARP ile ÇENG
- PİYANO ile/ve ORG
- ORG ile/ve ARMONYUM/REGAL
( Erganun. İLE/VE Kamışlı org. )
- ORG ile/ve HYDRAULIS
( ... İLE/VE İlk borulu org. )
- KONTRBAS ile ÇELLO
- CENK/NÂME ile/değil ÇENG/NÂME
- ÇENG ve FLÜT
- FLÜT ile/ve PAN FLÜT
- FLÜT ile/ve YAN FLÜT
- FLÜT ile/ve PICCOLO FLÜT
- FLÜT ile/ve FİFRE
( DİLLİ DÜDÜK ile/ve Büyük flüt. )
- DÜDÜK ile/ve/değil DUDUK
( ... İLE/VE/DEĞİL Kayısı ağacından yapılır. )
- NEY ile/ve/> DUDUK
- DÜDÜK ile/ve/değil KAVAL
( [Fars.] ... ile/ve/değil PİŞE )
- KLARNET ile/ve/< ŞİLAMO
( 1690'da oluşmuştur. İLE/VE/< Şilamo, klarnetin önceki/ilk halidir. )
- KLARNET ile/ve SERKAN ÇAĞRI SOL KLARNET/İ
- KLARNET ile/ve Sİ-BEMOL/JAZZ KLARNET/İ
- KLARNET ile/ve/değil OBUA
- "BÜYÜLÜ": TROMPET
- TROMBON ile TROMPET ile TUBA
( TROMBONE with TRUMPET with TUBA )
- MIZIKA SESİ ile/ve AKORDEON SESİ
- MIZIKALAR'I
( 4 ilâ 39 delikli olarak çeşit çeşittir. )
- KANUN ile/ve SANTUR[Fars. < SENTÛR]
( Parmaklarla. İLE/VE Kanun biçiminde fakat tokmaklarla çalınan bir çalgı. )
( YATUK: Kanun, santur gibi sazların ortak adı. )
- KANUN ile ÇENG
- KANUN ile NÜZHE
( ... İLE Kanuna benzer bir saz. )
- UD ile ŞEHRUD
( AVVÂD[Ar. < UD]: Ud çalan. )
- TAMBUR/PANTUR[Sümerce] ile/ve YAYLI TAMBUR
( Türk müziğinin piyanosu olarak kabul görür. Havanın sıcak, soğuk ya da nemli oluşuna göre çıkardığı ses değişebilir. İLE/VE ... )
- TANBÛRÎ/TANBÛRÂNÎ ile TANBÛR-ZEN
( Tamburu çok güzel çalan mûsikî üstadı. İLE Tambur çalan. )
- AKERDEON ile/ve DİATONİK AKERDEON
( Her düğmesinde ayrı nota ile. İLE/VE Düğmeleri, kapatır ve açarken iki ayrı notayı vererek. )
- AKERDEON ile/ve BANDENEON
( Dikey. İLE/VE Kare/küp şeklinde. )
( Omuza asılır. İLE/VE Elde tutulur. )
- GAYDA/TULUM ile/ve KALİNKA
- KLÂSİK GİTAR ile/ve AKUSTİK GİTAR
- ELEKTRO GİTAR ile/ve BAS GİTAR
- KEMAN ile/ve/> VİYOLA(ALTO)[İt.]
( ... İLE/VE Kemandan biraz büyükçe dört telli saz. )
- VİYOLONSEL[İt.] ile/ve KONTRBAS[Fr.]
( Viyoladan büyük, kontrobastan küçük dört telli saz. İLE/VE En kalın sesli yaylı çalgı. )
- KEMAN ile/ve ERHU
( ... İLE/VE Çin kemanı. )
- KEMAN ile/ve SARİNDA
( ... İLE/VE Hint kemanı. )
- KEMENÇE ile/ve KEMANÇE
( SMALL VIOLIN OTTOMAN with/and ... )
- KEMENÇE ile SARANGİ
( ... İLE Kuzey Hindistan klâsik müziğinde kullanılır. )
- DELHİ SARANGİSİ ile/ve NEPAL SARANGİSİ
( Çalınışı zordur. İLE/VE Yalnızca gelir düzeyi yüksek eriller çalar. Ses rengi nedeniyle "yüz renkli çalgı" adı da verilir. )
- KEMAN'DA: YAY ile/ve/değil TEL
( Eldeki. İLE/VE/DEĞİL Kemanın üzerindekiler. )
( At kuyruğundan. İLE/VE/DEĞİL Bağırsak, naylon ve çelik karışımından. )
( STRADIVARIUS: Meşhur keman yapımcısı tarafından yapılmış keman. [1643-1737] )
- ZÎR ile ZÎR[Fars.]
( Sazın en ince teli. İLE Alt, aşağı. | Tîz perde. )
- LİR ile/ve KİTARA
- KORNA ile/değil KORNO
- AMADİNDA: Afrika müziğine özgü, ağaç gövdelerinden yapılan bir tür ksilofon.
- BANÇO: Telli bir çalgı.
- BANHU: Yaylı bir çalgı.
- BEMM[Ar.]: Kanun, tambur gibi çalgılara takılan tel. | Pes perde.
- BÜRGU[Fars.]: Boru denilen bir çalgı.
- ÇÖYÜR: Yaylı bir çalgı.
- DÜMBELEK[< DÜBALAK]
- HALİLE/ÇALPARA/ÇÂR-PÂRE[Fars.]/CASTANET[İng.]: Oyun havalarında kullanılan, dört küçük parça sert tahtadan yapılmış bir vurmalı çalgı.
- KALİNKA: Rus gaydası.
- KLAVSEN: Klavyeli bir çalgı.
- KOPUZ: Ozanların çaldığı telli Türk sazı.
- LİR/LÂVUTA/LAVTA/BER-BATT[Ar., Fars.]/LYRE[Fr.]: Eski Türk'lerin kopuzu ile aynıdır. Kiriş tellerinin iki yanında ikişer demir tel olduğu ve Muğla'da icat edildiği söylenilir.
- LİRA: Telli bir çalgı.
- LÜBORULARI: Üflemeli bir Çin çalgısı.
- MEYDANSAZI: Telli bir çalgı.
- MİZMÂR: OBUA
- MÜZET: Nefesli bir çalgı.
- OFİKLEİT: Nefesli bir çalgı.
- OKARİNA: Nefesli bir çalgı.
- PİNA: Çin kökenli telli bir çalgı.
- PSALTERİON: Telli bir çalgı.
- RANKET: Nefesli bir çalgı.
- ŞAKUHAÇİ: Nefesli bir çalgı.
- TORBO/THEORBO: Telli bir çalgı.
- ZİNK/CORNET: Nefesli bir çalgı.
- FAGOT ile/ve FAGOTTO
- TELLİ SAZLAR ile/ve NEFESLİ SAZLAR ile/ve VURMALI SAZLAR
( Ud-i Kadîm, Tanbur-i Servinân, Kopuz-u Rûmî, Rebab, Şeştar, Mugni, Ceng, Kânun. İLE
Zurna, Nefir, Ney, Irak Nâyı, Erganun, Mûsikar, Burgu. İLE
Kâse, Bardak, Davul, Def, Darbuka, Kös, Nakkare, Zil. )
( Padişahların Rebab çaldırma isteği, Hitab-ı İlâhi'ye ulaşabilmek üzeredir. )
- HALK MÜZİĞİ'NDE: YAYLI SAZLAR ile/ve NEFESLİ SAZLAR ile/ve VURMALI SAZLAR
( Kabak kemane, Karadeniz kemençesi, Tırnak kemençe, Iklığ/Iklık. İLE/VE
Kaval, Zurna, Mey, Tulum, Sipsi, Çifte, Argun, Zimbon[Buğday sapından çocuk çalgısı]. İLE/VE
Davul, Tef, Darbuka, Kaşık, Çalpara, Zil, Çifte nara, Balaban, Tepsi, Dümbelek. )
- KAVAL'DA: DİLSİZ, HORLATMALI[Diatonik] ve DİLSİZ[Kromatik] ile/ve DİLLİ[Diatonik] ve DİLLİ[Kromatik] ile/ve DÜDÜK KAVAL
- ZURNA'DA: KABA ZURNA ile/ve ORTA ZURNA ile/ve CURA ZURNA ile/ve ZİL ZURNA
- MEY'DE: ANA MEY ile/ve ORTA MEY ile/ve CURA MEY
- TULUM'DA: TULUM ZURNA ile/ve TRAKYA TULUM(BORULU TULUM [Kırklareli])
- DAVUL'DA: MEYDAN DAVULU ile/ve KOLTUK DAVULU ile/ve NAĞARA
( [Ar.] TABL )
( [Fars.] DÜHÜL )
- DAVUL ile DÜNBEK
( ... İLE Bekçi davulu. | Dümbelek. )
( TABBÂL: Davulcu. )
- TEF'TE: ZİLLİ TEF ile/ve ZİLSİZ TEF
( [Ar.] DÂİRE, DEFF[: Zilli ve pullu bir çembere gerilmiş deriden oluşturulan çalgı, daire.] )
( [Fars.] BÂTERE, DEF )
- DARBUKA'DA: MADENİ DARBUKA ile/ve KÜP(SERAMİK) DARBUKA
- KAŞIK'TA: ÇİFTLİ ile/ve ÜÇLÜ ile/ve DÖRTLÜ
- ZİL'DE: PARMAK ZİLİ ile/ve ZİLLİ MAŞA (ARAP)[Çankırı sohbet toplantılarında elden ele özel ezgisi ile gezdirme uygulamalarından.]
- MIZRAPLI ile/ve ŞELPE[ŞERPE değil!]/GUKKUK BOĞAZI
( ... İLE/VE Tellerin parmak çekişleriyle seslendirilmesi. )
( ... İLE/VE Bam telinin olmaması gereklidir. )
( [İt.] ... ile/ve PİTSİKATO )
- ZURNA ile/ve ARAKIYE/MEY
( ... İLE/VE Küçük zurna. Doğu Anadolu'da kullanılır. )
- ZIR: Sazın ince teli.
- BAKIR NEFESLİLER ile/ve TAHTA NEFESLİLER
- NEY/NÂY/MİZMÂR[Ar.] [akordlarına göre]: BOLÂHENK ile/ve SÜPÜRDE ile/ve MÜSTAHSEN ile/ve KIZ NEYİ ile/ve MANSUR ile/ve ŞAH ile/ve DÂVUT
( Ney'in kendi sesi yoktur. )
( Ney'in sesi HÛ'dur. )
( Ney, ahadiyetin sesidir. )
( Ney Forum [ https://www.neyforum.net ] )
( Ney Derneği [ https://www.neyforum.biz ] )
( REED FLUTE )
- ŞAH AKORD ile/ve ŞAH ÂHENK
- BOLÂHENK NISFİYESİ: Piyanodaki "la" notasını "nevâ" perdesi olarak kabul eden akorda sahip yarım(nısf-nısfiye) ney.
- NEY ile LAVTA
- NEY ve/ İNSAN
( Tüm müzik aletlerini insan çalar fakat sadece ney, insanı/insandan çalar. )
- NEY ile/ve ÂDEM VE HAVVA
( 60 İLE/VE 45 + 15 )
- NEY ile/ve MÛSÎKÂR
( MÛSÎKÂR KUŞU: Gagasındaki deliklerden çıkan uyumlu sesten. )
- MÛSÎKÂR ve RÛZİGÂR
- NEYZEN/NÂYÎ[Fars.]: Ney üfleyen.
( Öteki müzik aletleri için "çalmak" sözcüğü kullanılır fakat ney için "üflemek" kullanılır. )
- DEF ile/ve TEF/DAİRE ile/ve MAZHAR/MIZHER/BENDER/BENDİR
( ... İLE/VE Etrafında ziller olan. İLE/VE Tekkelerde zikir esnasında kullanılan ve bazılarının kenarlarında halkalar bulunan, kasnağı çifte kirişli, zilsiz, kasnak çapı 50-60 cm. civarında, def biçimindeki ritim sazı. )
- KUDÜM[Ar.]/SMALL DRUM OTTOMAN[İng.]: Mehter takımlarında ve tekkelerde kullanılmış, metal kâseli bir çift küçük davuldan oluşan çalgı.
- DAVULLAR'DA: TRAMPET ile/ve GROSKES/KÖS ile/ve NAKKARE ile/ve TIMPANO
( Küçük. İLE/VE Büyük. İLE/VE Mehterhanede kullanılan. İLE/VE Orkestra'da kullanılan. )
- BALAK ile KÖS
- DAVULLAR'DA: TSUZIMI ile/ve MIRDANGA/MRIDANGA/MRIDANGAM ile/ve DUNDUN
( Japonya'ya özgü. İLE/VE Hindistan'a özgü. İLE/VE Nijerya'ya özgü. )
- DAVUL ile/ve SÜRTMELİDAVUL
- DAVUL ile/ve TİMBAL
( ... İLE/VE Bir tür davul. )
- İZMİR MARŞI ile SEPET HAVASI
- MUŞ ile/değil HUŞ
( Yemen Türkü'sünde "Burası Muş'tur, yolu yokuştur" DEĞİL!!! "Burası Huş'tur, yolu yokuştur" şeklindedir! )
- MÜZİĞİN PSİKO-FİZYOLOJİK ETKİLENİMLERİ:
( * Kan dolaşımını etkiler.
* Damar basıncını bazı kişilerde yükseltebilir, bazılarında düşürebilir.
* Kas kasılmalarını artırır.
* Solunum hareketlerini etkiler ve serbestleştirir.
* Sindirim işlerinde olumlu etkileri vardır.
* Damar basıncının değişiklikleri, sedaların tonları, şiddetleri ve perdeleri ile orantılıdır.
* Kişiyi huzura kavuşturan psikojenik etkileri vardır. )
- 45'LİK ile/ve 33'LÜK ile/ve 78
( Küçük plak. İLE/VE Büyük plak. İLE/VE Taş plak. )
- GRAMOFONLARDA: BORULU ile SALON ile ÇANTA ile ÇOCUK ile UFAK
- ÇİNİLEK: Akustiği bozuk yer.
- KAKAFONİ/TENÂFÜR-İ HURÛF/KELÎMÂT: Kulağa hoş gelmeyen hece ya da sözcüklerin birarada bulunması.
- KOLAJ ile/değil KAKAFONİ