Değil/yerine (... değil/yerine ... bağlaçlı FaRkLaR Kılavuzu

Başlık	ŞAKÎ (شَقِيّ)	SAÎD (سَعِيد)
Köken	Ş–ق–ي / Ş–ق–و kökünden gelir. “Yarılmak, sıkıntı çekmek, bedbaht olmak” anlamındadır.	س–ع–د kökünden gelir. “Mutluluk, baht açıklığı, iyi hâl” anlamındadır.
Temel Anlam	Bedbaht, mutsuz, azaba uğrayan kişi.	Mutlu, bahtiyar, kurtuluşa ermiş kişi.
Zıtlık İlişkisi	Şakî >< Saîd karşıt anlamlıdır (bedbaht >< bahtiyar).
Kur’ân’daki Kullanımı	“Şakî” olanlar, cehennemlik olarak tanımlanır. (Hud 11/105 - 107)	“Saîd” olanlar, cennetlik olarak tanımlanır. (Hud 11/108)
Kader, İhtiyâr ve İrâde Bağlamı	Cebriyye’ye göre: önceden belirlenmiş bedbahtlık. Mu‘tezile’ye göre: kişinin kendi fiiliyle kazandığı bedbahtlık. Ehl-i Sünnet’e göre: Allah’ın ezelî ilminde bilinir; insan fiilinden sorumludur.	Cebriyye’ye göre: önceden belirlenmiş saadet. Mu‘tezile’ye göre: kişinin iyi fiiliyle kazandığı saadet. Ehl-i Sünnet’e göre: ilâhî bilginin konusu, irâdî fiilin sonucu.
Ahlâkî ve Ruhsal Yön	Kalp karanlığı ve gaflet. Nefse uymak, hidâyeti reddetmek. Azap, sıkıntı ve uzaklık hâli.	Kalp aydınlığı ve huzur. İman, ihlâs ve salih amel. Rahmet, sekinet ve yakınlık hâli.
Mekke Dönemi	Müşrik ve inkârcı kesimler için kullanılmıştır.	İlk mümin topluluk için kullanılmıştır.
Medine Dönemi	Münâfıklar ve ikiyüzlüler için kullanılmıştır.	Samimi mümin topluluğu için kullanılmıştır.
Raşid Halifeler Dönemi	Adâletsiz, zulmeden kişiler için kullanılmıştır.	Adâletli, takvâ sahibi yöneticiler için kullanılmıştır.
Tasavvufî Yorum	Kalbin perdelenmesi, nefsin hâkimiyeti ve içsel sıkıntı hâlidir.	Kalbin nurlanması, nefsin arınması ve ilâhî huzur hâlidir.
Sonuç İtibarı ile ...	Şakâvet - Bedbahtlık, sapma ve azap durumudur. İman, ihtiyâr, irâde ve amel yönüyle kaybedilmiş bir dengedir.	Saʿâdet - Hidayet, huzur ve kurtuluş durumudur. İman, niyet ve eylem bütünlüğünün sonucudur.

)

- SAKİL[Ar.]["SAKİR" değil!] değil/yerine/= AĞIR | KABA

( Ağır. | Sıkıntı veren, sıkıntılı. | Çirkin, kaba. | Türk müziğinde bir usûl. )

- SAKÎM[Ar. < SAKAMET] değil/yerine/= BOZUK/YANLIŞ/EKSİK

( Hasta, hastalıklı. | Yanlış. | Rivâyeti doğru, sağlam olmayan hadîs. )

- SAKİN değil/yerine/= DİNGİN/DURGUN

- SAKİNLEŞMEK[Ar.] değil/yerine/= DİNGİNLEŞMEK/DURGUNLAŞMAK/DURULMAK/YATIŞMAK

- SAKINMAK ile/ve/değil/yerine KORUMAK

- SAKİN/MUKİM/MÜTEMEKKİN[Ar.] değil/yerine/= OTURAN/OTURGAN/YERLEŞİK

- SAKLANMAK ile/ve/değil/yerine GERİDE DURMAK

- SAKO[İt. < Yun.] değil/yerine/= ÜSTLÜK

( Paltoya benzer bir tür üstlük. )

- SAKSIYI SÜSLEMEK değil/yerine ÇİÇEĞİ SULAMAK

- ŞÂKÜL[Ar.] değil/yerine/= ÇEKÜL

( Ucuna, küçük bir ağırlık bağlanmış iple oluşturulan, yer çekiminin doğrultusunu belirtmek için sarkıtılarak kullanılan bir araç. )

- SAKÜLER/SACCULAR[İng.] değil/yerine/= KESELEŞMİŞ

- SALÂBET[Ar. < SULB] değil/yerine/= KATILIK/SAĞLAMLIK

( Peklik, katılık, sağlamlık. | Manevi kuvvet, dayanma. )

- SALÂHİYET[Ar.] değil/yerine/= YETKİ

( YETKİ, BİR İŞE KARIŞMAYA YA DA GÖREV GEREĞİ BİR İŞ YAPMAYA, BİR HAREKETTE BULUNMAYA HAKLI OLMA | BİR DÂVÂYA BAKABİLME )

- SALÂHİYETNÂME değil/yerine/= YETKİBELGE

- SALAK" ile/ve/değil/yerine/||/<>/< SAF

- SALAK/LIK ile/değil/yerine/>< SABIRLI/LIK

- SALAMANJE[Fr.] değil/yerine/= YEMEK ODASI

- SALAMURA[İt.] değil/yerine/= TUZLU SUDA TUTULMUŞ

- SALATA" ile/değil/yerine KOMEDİ

- SALDIRI ile/değil/yerine ÇIKIŞ

- SALDIRI ile/ve/değil/yerine/<> EYLEMSİZLİK/KAYITSIZLIK

- SALDIRI ile/değil/yerine/||/<> SORU

- [NE YAZIK Kİ]
SALDIRI ile/ve/değil/yerine TEPKİ

- SALDIRMAK ile/değil/yerine/>< SARILMAK

- SALDIRMAK ile/ve/değil/yerine "SARMAK"

- SALDIRMAK ile/ve/değil/yerine/||/<>/< SATAŞMAK

- SÂLİM[Ar.] değil/yerine/= ESEN, SAĞLAM

- SÂLİM değil/yerine/= ESEN/SAĞLAM

- SALIN/PHYSIOLOGICAL SALINE[İng.] değil/yerine/= SERUM FİZYOLOJİK

- SALLAMAK ile/ve/değil/yerine/||/<>/< SARSMAK

- SALLAMAK ile/ve/değil/yerine/||/<>/> YUVARLAMAK

- SALLANMA ile/ve/değil/yerine SALINIM

- SALMAK ile/ve/değil/yerine/||/<>/> SAÇMAK

- SALON[Alm.] değil/yerine/= TÜNLÜK

- SALTANAT değil/yerine/= YETKELİK

( Osmanlı Saltanatı ya da Padişahlık, Osmanlı döneminde kullanılan yönetim biçimine verilen addır. Yönetim biçimi Osmanlı Hanedanı üyesi sultanın görünüşte mutlak egemen olmasına dayalıdır. Saltanat sözcüğü, gösteriş ve zenginlik anlamında da kullanılır. Saltanat'ın bazı dönemlerinde, sultanın yetkin olmamasından dolayı, Haseki Sultan'lar ya da Valide Sultan'lar [hatta Mihrimah Sultan örneğinde görüldüğü gibi, sultan kızı] devlet yönetimine katılmış, hatta zaman zaman devleti yönetmiştir. Bu dönem, "Kadınlar Saltanatı" olarak bilinir. Dönem, büyük ölçüde Osmanlı'nın duraklama dönemine denk gelir. Kanuni Sultan Süleyman'ın yaşlılık döneminde [1550 civarı] başlamış, 1656 yılında Köprülü Mehmet Paşa'nın sadrazam oluşuna kadar devam etmiştir. Saltanat, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 01 Kasım 1922'de kabul ettiği "Osmanlı'nın münkariz olduğuna dair" 308 numaralı kararname ile kaldırılmıştır. Kararname, ilga yargısını geriye yürüterek "İstanbul'daki biçimi hükümetin 1920'de[16 Mart 1336] tarihe intikal ettiğini" bildirmiştir. Saltanatın kaldırılmasıyla Türk Tarihi'nin en uzun ömürlü devleti Osmanlı Devleti'nin 623 yıllık süreci resmen sona ermiştir. )

- ŞALVAR[Fars. ŞELVÂR]/DİMİ ile/değil/yerine PANTOLON

( Genellikle, ağı çok bol olan, bele bir uçkurla bağlanan, geniş bir pantolon türü. İLE ... )

- ŞALVAR değil/yerine/= TUMAN

- ŞÂM U SEHER[Fars.] değil/yerine/= AKŞAM-SABAH

- SAMAN EV ile/ve/değil/yerine HUĞ EV ile/ve/değil/yerine KERPİÇ EV ile/ve/değil/yerine BAĞDADÎ EV

( HUĞ EV/ÇUKUROVA EVİ: Duvarları murt ya da hayt çubuğu ile sepet örer gibi örülür. Çatısı saz ile kaplanır. İç duvarlarına kerpiç sıva yapılır. Yapımı kolaydır. [Taş duvar ustasına ücret verecek olanağı bulunmayanlar bu tarz evler yapardı.] )

- ŞAMANDIRA[Yun.] değil/yerine/= YÜZENEK/YÜZERTOP

( Halkalarına tekne bağlamak için limanda demirlenmiş olan, içi boş, her yanı kapalı, çoğunlukla metalden yapılan fıçı vb., yüzer top. | Denizde yol göstermeye, bir tehlikeyi ya da geçiş yolunu haber vermeye yarayan yüzer nesne. | Kapama düzenini sağlayan, metal ya DA plastikten yapılmış, suda yüzen top. | Kandilde, fitili tutmak için yağda yüzen, telli mantar düzeneği. )

- SAMANYOLU/SAMANUĞRUSU/HACILARYOLU/KEHKEŞAN[Fars.] değil/yerine GÖKYOLU

( Açık gecelerde, gökyüzünde boydan boya görülen, uzun, yıldız kümesi. )

- SAMİMÎ(YET) değil/yerine/= İÇTEN/LİK

- ŞAMPİYON[Fr., İng. < CHAMPION] değil/yerine/= BÖKE

- SAMPLE[İng.] değil/yerine/= ÖRNEK

- SAMPLING[İng.] değil/yerine/= ÖRNEKLEME

- SANA (DA) BİR ŞEY SÖYLENİLMİYOR değil/yerine NE SÖYLEYECEĞİNİ (İYİ) BİLMEK

( Ne söylediğini ve haddini iyi bilirsen beklemediğin tepkiler de almazsın. )

- SANA SÖVÜYORUM değil/yerine/>< SENİ SEVİYORUM

( DEĞİL/YERİNE/>< )

- SANA YAPILAN "KÖTÜLÜK" ile/değil/yerine/ne yazık ki/>< SENİN YAPTIĞIN KÖTÜLÜK/YANLIŞ/HATA

( Unut/abil! İLE/DEĞİL/YERİNE/>< Unutma! )

- SANAL DİN ile/değil/yerine DİN

( Onun/onların "dini". İLE/DEĞİL/YERİNE Senin olan/sa! )

- SANAT ESERİ[Ar.] değil/yerine/= ESİNÇ YAPITI

- SANAT/HÜNER değil/yerine/= ESİNÇ

- SANAT:
"PROPAGANDA" değil/yerine ÖĞRETİM

- SANATÇI:
SAHTE ile/ve/değil/yerine/||/<>/> GERÇEK

( Taklit eder. İLE/VE/DEĞİL/YERİNE/||/<>/> Alır/"çalar". )

- SANATÇI değil/yerine/= ÜNERMEN

- SANATÇININ:
BAKTIĞINA BAKMAK ile/ve/değil/yerine/||/<> GÖRDÜĞÜNÜ GÖRMEK

- SANATKÂR[Ar.]/ARTİST[İng.] değil/yerine/= ESİNÇÇİ

- SANATSAL ÜRÜN VERMEK ile/ve/değil/yerine/<> (KENDİNE VE TOPLUMA) SANATSAL DUYARLILIK KAZAN(DIR)MAK/KAZANDIRABİLMEK

( Sanat ürünü, sanatçısını yanında istemez. )

- SANATSAL değil/yerine/= ESİNCİL

- SANATTA:
FARK ile/ve/değil/yerine/||/>/<>/>< BENZERLİK

- SANATTA KALMAK ile/değil/yerine SANATLA KALMAK

- SANAT(TA TAKLİT):
DOĞRU OLMAYANDA ile/ve/değil/yerine/||/<>/>< DOĞRU OLANDA

( Sanat, doğru olmayanı da taklit edebilir, doğru olanı da.
Doğru olmayanı taklit ederse aldatıcı olabilir. İLE/VE/DEĞİL/YERİNE/||/<>/>< Doğru olanı taklit ederse doğruluğunu daha çok güçlendirir. )

( Sanat, doğru ya da güzel olmayanı, doğru ve güzel olarak gösterebilir. )

- SANAYİ/ENDÜSTRİ[< INDUSTRY]/URAN değil/yerine/= İŞLEYİM

- SANDALYE[Ar.] değil/yerine/= OTURAK

- SANDALYE[Ar. < SANDALİYE] değil/yerine/= OTURGA

- SANDOVİÇ değil/yerine/= KISTIRMA

- SANI/ZAN/ZEHAB[Ar.] ile/ve/değil/yerine/||/<> KANI/KANAAT(> "KANIMCA")

( Sahibi olunan düşüncenin/yorumun üzerine yargıda bulunum ve bu sürecin ilk durumu/sonucu. İLE/VE/DEĞİL/YERİNE/||/<> Bir durum/olgu üzerine düşünce/yorum sahibi olmak. )

( Gerçeği bulmak istiyorsak, kanılarımıza asılmamalıyız. )

( To find truth, we must not cling to our convictions. )

( [not] SURMISE vs./and/but/||/<> OPINION
OPINION instead of SURMISE )

- SANİHA[Ar.] değil/yerine/= DOĞAÇLIK/DOĞUNÇLUK

- SANİYE değil/yerine/= İKİNÖY

- ŞANJAN/JANJAN[Fr.] değil/yerine/= YANARDÖNER

( Kıpırdadıkça, türlü renklerde parlayan [kumaş vb.]. )

- SANKİ ile/değil/yerine SANIRIM

- SANKİ değil/yerine/= SÖZÜMONA

- SANMAK ile/değil/yerine/>< "SAYMAK"

- ŞANO[İt. SCENA] değil/yerine/= TİYATRO SAHNESİ

- ŞANS ile/ve/değil/yerine NİMET

( Bir nimetin çok olması, onun nimet olmadığını göstermez. )

- ŞANS ile/değil/yerine/>< ÖZEN/BAKIM

- ŞANS değil/yerine/= UĞUR/YOM

- SANSASYONEL değil/yerine/= ÇARPICI/SES GETİREN

- SANSKRİT değil/yerine HİNTÇE

- ŞANSLI (OLAN) ile/ve/değil/yerine ŞANSINI YARATAN (OLMAK)

( Kişileri değil de, konu/kavram, olgu ve olayları düşünerek yaşamanın ve konuşmanın önemli(öncelikli) olduğunu anımsayarak, kişinin "şanslı" olup olmadığı değil olanaklarını, fırsatlarını değerlendirmesini/yaratmasını, olasılıkları yönetmenin esas olduğunu düşünmektir aslolan. )

- SANSÜALİZM[İng. < SENSUALISM] değil/yerine/= DUYUMCULUK

- SANSUALİZM[Fr.]/SENSÜALİZM[İng.] değil/yerine/= DUYUMCULUK

- SANSÜR[Fr.] değil/yerine/= DENETLEME/DENETKİ/SIKIDENETİM

( Her türlü yayının, sinema ve tiyatro yapıtlarının, hükümetçe, önceden denetlenmesi. Yayın ve gösterilmesinin, izne bağlı olması, sıkıdenetim. | Denetleme işini yapan kurul. )

- SANSÜR ile/değil/yerine DİSİPLİN

( [not] CENSORSHIP vs./and/but DISCIPLINE
DISCIPLINE instead of CENSORSHIP )

- SANSÜRLEME ile/değil/yerine DÜZENLEME

- ŞANTİYE[Fr. CHANTIER] değil/yerine/= ...

( Yapı gereçlerinin yığılıp saklandığı ya da işlendiği yer. | İnşa durumundaki ev, fabrika, baraj vb. her türlü yapı. | Büyük yapıların inşasında yapıcıların yaşadıkları geçici bina. | Ev, fabrika, baraj vb.nin yapımının sürdüğü yer, yapı yeri. | Gemi tezgâhı. )

- SANTRA[İng. < Lat.] değil/yerine/= ORTA, MERKEZ

- SANTRAL/CENTRAL[İng.] değil/yerine/= MERKEZÎ

- SANTRİFÜGAL/CENTRİFUGAL[İng.] değil/yerine/= MERKEZKAÇ

- SANTRİFÜJ/CENTRİFUGE[İng.] değil/yerine/= DÖNDÜR AYIR AYGIT

- MERKEZKAÇ/SANTRİFÜJ[Fr. < Yun. KENTRON: Merkez. | SOOMA: Gövde.] değil/yerine/= ÖZEKKAÇ

( Merkezden uzaklaşan. )

- SANTRIPEDAL/CENTRIPETAL[İng.] değil/yerine/= MERKEZCİL

- ŞANZIMAN değil/yerine/= GÜÇAKTAR

- SAPIK/LIK" ile SAPKIN/LIK | ile/değil/yerine/||/<>/< SAPMA

( "Yükleme". İLE Tespit. İLE/DEĞİL/YERİNE/||/<>/< Durum. )

- ŞAPKA:
ÜSTTE/(BAŞTA) ile/ve/değil/yerine/||/<>/< ÖNDE

- SAPKIN" ile/değil/yerine ÇAPKIN

- SAPLANTI ile/değil/yerine İSTİKRAR

- SAPLANTI" ile/değil/yerine/>< SORGULAMAK

- SAPROFİT[Fr. < Yun. SAPROS: Çürük. | PHYTON: Bitki.]/SAPROTROF değil/yerine/= ÇÜRÜKÇÜL

( Doğal olarak hayvan ve bitki kalıntılarının üzerinde yaşayan ve onların çürümesine yol açan bitki ve organizmalar. )

- SAPTIRMA ile/değil/yerine SAPTAMA

- SAR/SPECİFIC ABSORPTION RATE[İng.] değil/yerine/= ÖZGÜL SOĞURMA DEĞERİ

- ŞARAP[Ar.]/MEY[Fars.] değil/yerine/= ÇAKIR/SÜÇİK

- SARAY ile/ve/değil/yerine/<> ÇAYIR-BAYIR

- ŞARBON[Fr. < CHARBON] değil/yerine/= KARAKABARCIK

- ŞARBON[Fr.] değil/yerine/= YANIKARA/KARAKABARCIK/KARAYANIK

( Çeşitli hayvanlarda, özellikle koyun ve sığırlarda görülen, deri ya da mukoza yoluyla insana bulaşan, bulaştığı yerde kara bir çıban yapan, tehlikeli sayrılık. )